ՊԵԿ նախագահը խոստովանեց, որ այդ համակարգում գտնվող բոլոր մարդիկ ներքաշված են եղել կոռուպցիոն սխեմաներում

20.07.18 | 11:25

Մեր զրուցակիցն է Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի փորձագետ, քաղաքագետ Արմեն Վարդանյանը

Պարոն Վարդանյան, երեկ ՊԵԿ նախագահ Դավիթ Անանյանը, անդրադառնալով խնդրահարույց նշանակումներին, հայտարարել է՝ եթե թվում է, թե մենք կարող ենք նշանակել հրեշտակի թևերով բացարձակապես մաքուր անձանց, ապա սխալվում եք։ Ինչպե՞ս եք գնահատում այս հայտարարությունը։

Ես կմասնավորեցնեմ, ՊԵԿ-ը կադրային լուրջ խնդիրներ ունի, և Դավիթ Անանյանը, ըստ էության, խոստովանեց, որ այդ համակարգում գտնվող բոլոր մարդիկ նախկինում ներքաշված են եղել կոռուպցիոն գործարքներում, սխեմաներում, և դա այնպիսի կոռումպացված համակարգ է, որ բոլոր պաշտոնյաները վերից վար, այս կամ այն չափով ներգրավված են եղել կոռուպցիոն սխեմաներում։ Նա նաև անուղղակիորեն խոստովանեց, որ իրենք առայժմ չունեն լուրջ կադրեր, որ կարող են գալ փոխարինելու այդ մարդկանց ու ստիպված են նախկին կադրերից ընտրություն կատարել։ Միաժամանակ իրենց համար գլխավոր առաջնահերթությունն այն է, որ ապահովեն բյուջեի մուտքերը, իսկ այդ պաշտոնյաների անցյալը գոնե այս փուլում երկրորդական նշանակություն ունի։

Տեսակետ կա, որ առաջանում է խզում ՊԵԿ-ի և թավշյա հեղափոխության գործընթացի միջև։ Ինչպե՞ս եք գնահատում նման մոտեցումը։

Միանշանակ ՊԵԿ-ում տեղի ունեցողը դեմ է թավշյա հեղափոխության գործընթացին։ ՊԵԿ-ը իր գործունեությամբ և կոնկրետ Դավիթ Անանյանն իր նշանակումներով ստվեր է գցում հեղափոխության վրա։ Թավշյա հեղափոխությունից հետո նոր կառավարությունը կարծես թե գնում է նրան, որ բոլոր օդիոզ դեմքերին հեռացնի կառավարությունից, իշխանությունից, իսկ ահա ՊԵԿ-ը կարծես թե չի հասցնում այդ ռիթմին, շարունակում է նախկին կոռումպացված պաշտոնյաների նշանակումը և միանշանակ ստվեր է գցում կառավարության գործունեության վրա։ Դա զարմանալի է, որովհետև երկար տարիներ ՊԵԿ-ում շատ լավ պայմաններ էին ստեղծվել, անգամ մի քանի տասնյակ միլիոն դոլարանոց Դիլիջանի ուսումնական կենտրոնը տրվել էր ՊԵԿ-ին, և բոլոր պայմանները կային, որ լավ կադրեր ստեղծվեին, բայց դա չի արվել։ Իսկ նրանք, ովքեր լավ կադրեր են եղել, պարզվում է՝ կոռումպացված դեմքեր են և նրանց, ըստ էության, փոխարինողներ չկան։ Սա ցավալի է, բայց փաստը պետք է արձանագրել։

Կոռուպցիայի դեմ պայքարը որքանո՞վ կարող է ամբողջական տեսք ընդունել՝ հաշվի առնելով, որ ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլսն էլ իր հայտարարության մեջ ասաց, որ Հայաստանում ամերիկյան ներդրում չի լինի այնքան ժամանակ, քանի դեռ կոռուպցիայի դեմ պայքարը հստակեցված չէ։ Ինչպե՞ս եք գնահատում այս հայտարարությունը։

Պետք է հասկանալ, որ ամեն դեպքում կոռուպցիայի դեմ պայքարով միանգամից չեն կարող գրավել ներդրողների սրտերը։ Հայաստանը երկար տարիներ համարվել է կոռումպացված երկիր, ամեն տարի «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» միջազգային կազմակերպությունը հրապարակում է կոռուպցիայի ընկալման համաշխարհային ինդեքսը, որտեղ Հայաստանը այնքան էլ բավարար վիճակում չի գտնվում։ Բնականաբար, բոլոր միջազգային ներդրողների մոտ կա որոշակի զգուշավորություն, և այս երկու ամիսը այն ժամանակը չէ, որ նրանք միանգամից փարատեն իրենց բոլոր կասկածները։ Դրա համար որոշակի ժամանակ է պետք, որպեսզի ներդրողներն ավելի վստահ լինեն, որ իրենց ներդրումները պաշտպանվելու են։ Իհարկե, կոռուպցիայի դեմ պայքարը շատ կարևոր է, բայց նաև պետք է հարակից քայլեր արվեն։ Դատական համակարգը պետք է բարելավվի, Doing business-ի սանդղակում Հայաստանը պետք է բարելավի իր դիրքերը։ Գործողությունների մեկ համալիր փաթեթ է պետք, որ Հայաստանը պետք է անի՝ գրավելու համաշխարհային ներդրողների ուշադրությունը։

Իհարկե, Միլսի հայտարարության մեջ ուշագրավ է նաև «Ամուլսարի» խնդիրը։ Այստեղ մենք տեսնում ենք, որ խոշոր ընկերությունը՝ «Լիդիան Արմենիան» եկել է Հայաստան, ներդրում է կատարել, բայց փաստորեն որոշակի խոչընդոտների է բախվել։ Այստեղ Միսլի մեսիջը հստակ էր, և կառավարությունը պետք է ներդնի բոլոր ջանքերը, որ Հայաստանն այդ կոռումպացված երկրի իմիջը թոթափի։

Իսկ կառավարությունն այս ոլորտում կհասցնի՞ հաջողություններ արձանագրել մինչև ընտրություններ, թե՞ դա կմնա ընտրություններից հետո։

Իհարկե, այդ գործընթացը մեկ օրում, մեկ ամսում չի լինում, շարունակական է, բայց պետք է նկատել, որ որոշ ներդրողներ սպասում են ընտրություններին։ Շատերի կարծիքով, այս կառավարությունը դեռևս ժամանակավոր է և պետք է սպասել ընտրություններին։ Ներդրողները շատ ուշադիր են և ամեն ինչին ուշադրություն են դարձնում։ Նրանք պետք է վերջնականապես համոզվեն, որ կառավարության այս գործողությունները կոռուպցիայի դեմ պայքարում իմիտացիոն բնույթ չեն կրում։ Դրա համար որոշակի սպասողական վիճակ կա։ Բայց Կառավարությունը պետք է ամեն օր բարելավի Հայաստանի ներդրումային միջավայրը, պետք է ամեն օր գործնական քայլեր կատարվեն կոռուպցիայի դեմ պայքարում։

Տեսակետ կա, որ Հայաստանում հիմա աշխատում է միայն ԱԱԾ-ն, մյուս ոլորտներում մեծամասշտաբ աշխատանք չի իրականացվում։

Չէի ասի, որ միայն ԱԱԾ-ն է աշխատում, ուղղակի ԱԱԾ-ի բացահայտումներն այնքան մեծ հնչեղություն են ստացել, որ նա իր գործունեությամբ ստվերում է թողնում մյուս կառույցների աշխատանքը։ Պետք է նկատել, որ մյուս կառույցները նույնպես աշխատում են, նույնիսկ ՊԵԿ-ը, որից կան դժգոհություններ, երեկ հայտարարեց, որ 2,5 մլրդ դրամի բացահայտումներ են արվել։ Բոլորն էլ աշխատում են, ոմանք շատ, ոմանք քիչ, ոմանք արագ տեմպերով, ուղղակի ԱԱԾ-ի բացահայտումներն այնքան հնչեղություն են ստացել, որ նա ստվերում է թողել մյուս բոլոր կառույցների գործունեությունը։ Ամեն շաբաթ մենք տեսնում ենք խոշոր բացահայտումներ, որը, բնականաբար, բարձրացնում է այդ կառույցի հեղինակությունը, և շaտերի մոտ տպավորություն կա, որ ԱԱԾ-ն ներկա դրությամբ բոլորից առաջ է անցել։

Ինչպե՞ս եք գնահատում ԱԱԾ տնօրենի ցանկությունը՝ դառնալ Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիա նախագահ։

Հայկական ֆուտբոլում նույնպես շատ լուրջ կոռուպցիա կա, կան պայմանավորված խաղեր, և միգուցե Վանեցյանի ընտրվելը ՀՖՖ նախագահի պաշտոնում այնտեղ նույնպես բարեփոխումների կբերի: Բայց լավ կլիներ, որ պարոն Վանեցյանը ժամանակավորապես տեղափոխվեր ՀՖՖ, համակարգը ոտքի կանգնեցներ և դրանից հետո արդեն առողջ համակարգը թողներ մեկ այլ պաշտոնյայի, իսկ ինքը մնար իր գործին։ Որովհետև ես չեմ հիշում համաշխարհային պրակտիկայում նման դեպք, որ ազգային անվտանգության ծառայության ղեկավարը լինի նաև ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահ։ Սա աննախադեպ է։