Կառավարությունը չընդունեց Մարուքյանի նախագիծը. մինչեւ դատը կալանքի պահելու մեկ օրը չի համարվի 1,5 օր

04.10.18 | 13:07

Կառավարությունն այսօր՝ հոկտեմբերի 4-ի իր նիստում հավանություն չտվեց «Ելք» խմբակցության պատգամավոր Էդմոն Մարուքյանի օրենսդրական նախաձեռնությանը, որով նախատեսվում է, որ մինչեւ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը կալանքի տակ պահելու ժամ¬կետը պետք է հաշվակցվի ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու ձեւով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 1,5 օրվա դիմաց: Ընդ որում, առաջարկվում է նախագծին տալ հետադարձ ուժ:

Արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալյանը՝ ներկայացնելով նախագիծը, նշեց, որիրենց կողմից ուսումնասիրված երկրներում առկա իրավակարգավորումները պայմանա¬կա¬նո¬րեն կարելի է բաժանել երկու խմբի. «Առաջին եւ ճնշող մեծամասնություն են կազմում այն երկրները, որտեղ նշված հարցի կապակցությամբ տրված իրավա¬կա¬ր-գավո¬րումները համապատասխանում են Հայաստանի Հանրապետության գործող քրեական օրենս¬¬գրքի 69-րդ հոդված 3-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորմանը: Այսինքն, նշված երկրներում մինչեւ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը կալանքի տակ պահելու ժամ¬կետի 1 օրը հավասար է ազատազրկման ձեւով նշանակված պատժի 1 օրվան: Նա որպես օրինակ նշեց Բուլղարիան, Մակեդոնիան, Սերբիան:

Հաջորդ՝ սակավաթիվ խումբ երկրներն են Գերմանիան, Նիդերլանդները եւ Ռուսաստանը:

«Վերադառնալով նախագծով առաջարկվող իրավակարգավորումներին եւ, դրանք դի-տար¬կելով վերոնշյալ երկրներում առկա իրավակարգավորումների համատեքստում, անհրա¬ժեշտ է առանձնացնել հետեւյալ դիտարկումները՝

Ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցը չպետք է ընկալվի որպես պա-տիժ: Վարույթի ընթացքում այն կիրառվում է որոշակի ռիսկեր գնահատելու արդյունքում եւ միտված է արդարադատության պատշաճ իրականացումն ապահովելուն:

Եթե կալանա¬վոր¬ման 1 օրը հաշվակցում ենք ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձեւով պատիժ կրելու 1.5 օր, ապա դրանով կալանավորմանը տրվում է պատժի բովան¬դա¬կու¬թյուն:

Այն դեպքում, երբ կլինեն իրավունքների խախտումներ կապված խափանման միջոցի ոչ բարվոք պայմանների կամ դրանից ողջամտորեն բխող սահմանափակումներից առավել խիստ սահմանափակումներ, ապա իրավական կառուցակարգերը տալիս են հնարավորու¬թյուն վերականգնել խախտված իրավունքերը եւ վնասի հատուցում ստանալ:

Բացի այդ, հարց է առաջանում՝ արդյոք նախնական կալանքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ կիրառվող սահ¬մա¬նափակումները կարող են հիմնավորել նախագծով առաջարկվող իրավակարգավորումը, այն պարագայում, երբ դատապարտված անձի հետ համեմատ այդ սահմանափակումները, ըստ էության, առավել խստությամբ աչքի չեն ընկնում: Ավելին, վերաբերելի օրենսդրության ուսումնասիրությունը վկայում է, որ կալանավորված անձանց եւ դատապարտյալների իրա¬վունք¬ների ծավալը հիմնականում համընկնում է, իսկ որոշ դեպքերում կալանավորված անձինք գտնվում են առավել շահեկան վիճակում»,-ասաց Զեյնալյանը:

Նրա խոսքով, էական տարբերություններից է երկարատեւ տեսակցությունների հնարավորությունը, որից զրկված են կալանավորված անձինք, սակայն այս առումով հարկ է հիշատակել, որ ՀՀ ար¬դարադատության նախարարությունը Մարդու իրավունքնե-րի պաշտպանի աշխատակազմի հետ համատեղ մշակում է նախագիծ, որով երկարատեւ տե¬սակ¬ցությունների հնարավորություն կունենան նաեւ կալանավորված անձինք:

«Հետեւաբար, վե¬րո¬գրյալ վերլուծությունների արդյուն¬քում կարելի է եզրահանգել, որ կալանավորման 1 օրը ազա¬տազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձեւով պատիժ կրելու 1.5 օր¬վա հաշվակցումը չպետք է դիտարկվի որպես փոխհատուցում:

Եթե կալանավորման 1 օրը հաշվակցում ենք ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձեւով պատիժ կրելու 1.5 օրվա դիմաց, ապա գործնականում անխու¬սա¬փելի կլինեն գրավի կամ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառության առավել սահ¬մանափակումները կամ դրանց կիրառման միջնորդությունները:

Ասվածը պայմանա¬վոր¬ված է նրանով, որ մեղադրյալները կգերադասեն, որ իրենց նկատմամբ որպես խափանման մի¬¬ջոց ընտրվի կալանավորումն այն պատճառով, որ մեղադրական դատավճիռն ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո ազատատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու պատժա¬տե¬¬սակների հետ հաշվակցելու դեպքում, նրանք ավելի քիչ կգտնվեն քրեակատարողական հիմ¬¬նարկում դատապարտյալի կարգավիճակում: Սա իր հերթին կարող է նախագծի հիմնա¬վորմամբ առաջ քաշված նպատակին հակասող ազդեցություն ունենալ, այն առումով, որ խափանման միջոցի ընտրության հարցում, ինչպես վերը նշվեց, կալանավորումը գրավիչ երանգ¬ներ է ստանում եւ, հետեւաբար, հղի է քրեակատարողական հիմնարկները կրկին ծանրաբեռ¬նելու վտանգով:

Նախագծով կարգավորված չէ այն հարցը, թե դրա ընդունման արդյունքում ինչպես վարվել այն դատապարտյալների հետ, որոնց պատժի վերահաշվարկի արդյունքում կստացվի, որ դատարանի կողմից սահմանված պատժից ավելի ժամկետով «գտնվել են» քրեակա¬տա¬րո¬ղա¬կան հիմնարկում»,-ասաց նախարարը: Նա ընդգծեց, որ իրենք առաջարկում են նախագծով քննարկվող գործող օրենքի հոդվածը թողնել անփոփոխ:

Նա ընդգծեց, որ հիմա ՔԿՀ-ներում գերծանրաբեռնվածություն չկա. «Մենք այդ խնդիրը լուծել ենք: Մենք ունենք 5 հազար տեղ, սակայն այս պահին դատապարտյալների ու կալանավորների թիվը 3 հազարից պակաս է»:

Իր հերթին ՀՀ առաջին փոխվարչապետ Արարատ Միրզոյանը հայտարարեց, որ օրինագծի հեղինակ Էդմոն Մարուքյանն ասել էր, որ եթե լինի համաներում, այւս օրինագծի անհրաժեշտությունը չի լինի. «Քանի որ համաներման հարցը պետք է քննարկենք փակ ռեժիմում, այդ տեղեկությունը պատգամավորին չի ներկայացվել: Այս պարագայում, իսկապես փոփոխության կարիքը չկա»: