Խիստ արձագանք չլինելու դեպքում՝ հայկական մշակույթը օտար պետությունների կողմից յուրացնելը կշարունակվի. ժողովրդական վարպետը դիմել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում ՀՀ ներկայացուցչին

19.12.25 | 14:52

ՀՀ ժողովրդական վարպետ, աստեղնագործության գրքերի հեղինակ Լուսինե Մխիթարյանը բաց նամակով դիմել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ Արամ Հակոբյանին՝ իր բողոքն արտահայատելով Այնթապի հայկական ասեղնագործությունը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից թուրքական նյութական մշակույթի մաս ճանաչվելու և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում ընդգրկվելու դեմ։

Լուսինե Մխիթարյանը գրում է.

«Մեծ դժվարությամբ գտա էլ․ հասցե այս ներկայացուցչի։ ԱԳՆ գնալը չօգնեց, օգնեց արհեստական բանականությանը դիմելը, որպեսզի գտնեմ հեռախոսահամար կամ հասցե։ Հեռախոսազանգ պետք է կատարել Ֆրանսիա, որովհետև նստավայրը այնտեղ է, բայց բոլոր էլ․ հասցեներով նամակ ուղարկեցի։ Նամակի բովանդակությունը սա է.

«ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ՝ Արամ Հակոբյանին

ՀՀ Ժողովրդական վարպետ՝ Լուսինե Մխիթարյանից

ԲԱՑ ՆԱՄԱԿ-ԲՈՂՈՔ

2025 թ․ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 20-րդ համաժողովի շրջանակներում /դեկտեմբերի 8-13, Դելի/ Այնթապի ասեղնագործությունը ճանաչվեց որպես Թուրքիայի ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն։

ՏԵՂԵԿԱՆՔ․ Այթապի ասեղնագործությունը միանշանակ հայկական ասեղնագործություն է և կարիք չունի դա ապացուցելու․ բազմաթիվ են պատմական վկայությունները, թանգարանային տվյալները և նմուշները, հրապարակված գրքերը, հոդվածները, Հայաստանի կենդանի վարպետները և աշակերտները, դիզայներական զարգացումները և կիրառումը։ Բոլոր հարցերի պատասխանը կա։

Ըստ այդմ, ես՝ Լուսինե Մխիթարյանս, ՀՀ ժողովրդական վարպետ, իմ բողոքի ձայն եմ բարձրացնում և պահանջում եմ, որ պատասխանեք հետևյալ հարցերին և կատարեք Ձեր պաշտոնական գործողությունները, արձագանքեք իմ պահանջներին։

1․ Ե՞րբ եք տեղեկացել, որ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ունի Այնթապի ասեղնագործությունը գրանցելու որոշում և ի՞նչ նախաձեռնեցիք, երբ դա իմացաք։ Քննարկել ե՞ք արդյոք այդ հարցը որևէ անձի կամ կազմակերպության հետ։

2․ Ինչպե՞ս են բողոքարկում արդեն ընդունված որոշումը։ Պահանջում եմ, որ Դուք հայտնեք Ձեր պաշտոնական կարծիքը այդ որոշման վերաբերյալ․ բողոք ներկայացնեք ՅՈՒՆԵՍԿՕ։

3․ Պահանջում եմ գրանցել ՅՈԻՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային արժեքների ցանկում Այնթապի ասեղնագործությունը որպես հայկական։ Զուգահեռ գրանցման դեպքեր ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում կան։

4․ Պահանջում եմ, որ հայտեր ներկայացվեն հայկական ասեղնագործության բազմաթիվ ճյուղերը գրանցելու որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային արժեք։ Եթե քննարկում կազմակերպեք, ապա ասեղնագործության ոլորտի ցանկացած ներկայացուցիչ կպարզաբանի հարցը։

5․ Պահանջում եմ, որ հայտարարեք, որ այլ ազգերի մշակույթը յուրացնելը Ցեղասպանության տարրերից մեկն է հանդիսանում, և անընդունելի է։

6․ Ինչպե՞ս է ազդելու արդեն ընդունված այդ որոշումը անմիջապես Հայաստանում աշխատող Այնթապի ասեղնագործության վարպետների վրա, ՀՀ թանգարաններում ներկայացված Այնթապի ասեղնագործությունների անձնագրերի վրա, արդեն հրապարակված գրքերի ու հոդվածների վրա, այդ թվում օտարազգի մասնագետների հոդվածների։ Ի՞նչ հետևանքներ ունի միջազգային թանգարաններում պահվող Այնթապի հայկական ասեղնագործությունների համար։ Օրինակ ես, իմ աշակերտներին ցույց տալով Այնթապի ասեղնագորխությունը պե՞տք է ասեմ, որ սա «Թուրքիայի ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունն է»։ Ինչպե՞ս է դա հնարավոր։

Հ․Գ․ Այս նամակը հանրային է, և Հայաստանում շատ մարդիկ, լրատվամիջոցները, ասեղնագործության վարպետները տեղյակ են դառնալու իմ այս նամակի բովանդակությանը և Ձեր պատասխանի բովանդակությանը։

Անհամբեր սպասում եմ Ձեր պատասխանին, մեծ հույսով, որ սրտացավ կմոտենաք հարցին։ Եթե խիստ արձագանք չլինի կատարվածին, ապա նմանատիպ քայլերը՝ հայկական մշակույթը օտար պետությունների կողմից յուրացնելը, շարունակվելու են։ Ձեր գործողություններից է կախված նաև հետագա անարդար որոշումները կանխելը։ Նմանատիպ նամակ-բողոք ուղարկում եմ նաև ԿԳՄՍ նախարարություն»։