Կարլ Ֆլեշի «Ջութակ նվագելու արվեստը» աշխատությունը նոր հեռանկարներ կբացի երիտասարդ երաժիշտների առաջ

25.12.25 | 18:34

Առաջին անգամ հայերեն է թարգմանվել Կարլ Ֆլեշի մոնումենտալ և շրջադարձային «Ջութակ նվագելու արվեստը» աշխատությունը, որը ջութակահարների կրթությանը վերաբերող հիմնարար դասագիրք է:

Այն առաջին անգամ հրատարակվել է 1923 թվականին և մնում է ջութակահարների կրթության անկյունաքարն ու լայնորեն կիրառվում է ամբողջ աշխարհի երաժշտական ուսումնական հաստատություններում: Այս մեթոդական ձեռնարկը պատասխանում է գործիքին տիրապետելու բոլոր հարցերին՝ առաջարկելով տեխնիկայի զարգացման համակարգված մոտեցում՝ ձայնի արտաբերումից մինչև մատների և աղեղի ճկունությունը և հոգեբանական պատրաստվածությունը։ Ֆլեշի սկզբունքների ըմբռնումը կարող է զգալի կերպով բարելավել թե՛ կատարելագործվող մասնագետի, թե՛ առաջադեմ ուսանողի կատարողական մակարդակը:

«Ջութակ նվագելու արվեստը» աշխատության գերմաներեն նոր հրատարակությունը 2020-ին խմբագրել են Մաքսիմիլիան Սիմոնը և Նադին Կոնտինին։ Գերմաներենից հայերենի թարգմանիչն ու գլխավոր խմբագիրը ջութակահար, Դետմոլդի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր Արամ Բադալյանն է:Հայերեն թարգմանությունը հրատարակվել է Բեռլինի Ries & Erler հրատարակչության հետ կնքված լիցենզային պայմանագրով։ Այս շրջադարձային կարևորություն ունեցող նախագիծն իրականացվել է Primavera Foundation of Armenia բարեգործական հիմնադրամի կողմից՝ Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ համատեղ՝ «Ամարյան» բարեգործական հիմնադրամի, Apricot Capital-ի և Balchug Capital-ի ֆինանսական աջակցությամբ։Հովանավորների որոշմամբ՝ «Ջութակ նվագելու արվեստը» ձեռնարկի հայերեն թարգմանված տարբերակն անվճար կտրամադրվի Հայաստանի կոնսերվատորիաներին, երաժշտական քոլեջներին և դպրոցներին: Այս նշանակալից առիթով «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահում հրավիրվել էր մամուլի ասուլիսի, որին ներկա էին ՀԱՖՆ գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր Էդուարդ Թոփչյանը, ջութակահարներ Մաքսիմիլիան Սիմոնը և Արամ Բադալյանը, ինչպես նաև «Պրիմավերա» բարեգործական մշակութային հիմնադրամի համահիմնադիր Ելենա Յակովլևան և «Ամարյան» բարեգործական հիմնադրամի հասարակայնության հետ կապերի պատասխանատու Լենա Գյուլխասյանը:Հարցին, թե որպես ջութակահար-դիրիժոր ինչ նշանակություն ունի Էդուարդ Թոփչյանի համար Կարլ Ֆլեշի «Ջութակ նվագելու արվեստը» մեթոդական ձեռնարկը՝ Թոփչյանը պատասխանեց. «Հրաշալի աշխատանք է արվել «Պրիմավերա» հիմնադրամի կողմից՝ Ելենա Յակովլևայի գլխավորությամբ: Այժմ Կարլ Ֆլեշի այս հիմնարար աշխատությունը հասանելի է հայ մասնագետներին մայրենի լեզվով, ինչի առթիվ շնորհավորում եմ կոլեգաներիս: Որպես ջութակահար՝ մի քանի տաղանդավոր աշակերտներ եմ ունեցել, որոնց թվում է նաև իմ կինը՝ Անուշ Նիկողոսյանը, և դասավանդելիս շատ եմ օգտվել այս գրքի գերմաներեն տարբերակից, հատկապես, վարժությունների և գամմաների գրքից, որն առաջիկայում նույնպես կթարգմանվի հայերեն՝ «Պրիմավերա» հիմնադրամի ջանքերով: Հսկայական աշխատանք է արված, որը բարձր է գնահատվել մասնագետների կողմից, ինչպիսին է օրինակ` Աննե-Սոֆի Մուտտերը, որի ուղերձը կա գրքի սկզբում, ուրախ եմ, որ նախաբանը գրելու պատիվն էլ վստահվել է ինձ։ Դեկտեմբերի 24-ին մեծ համերգով կնշենք այս նշանակալից իրադարձությունը, բնականաբար, կհնչեն ջութակի կոնցերտներ՝ Բրուխի թիվ 1 և Կորնգոլդի Ջութակի կոնցերտները, ի դեպ, Կորնգոլդինը Հայաստանում երկրորդ անգամ է հնչելու, մինչ այդ, նվագախումբը կողջունի ունկնդրին Գլինկայի «Ռուսլան և Լյուդմիլա» նախերգանքի կատարմամբ»:

«Ամարյան» բարեգործական հիմնադրամի ներկայացուցիչը՝ Լենա Գյուլխասյանը նշեց, որ հիմնադրամի համահիմնադիրներ Դավիթ և Վարդան Ամարյանները, լինելով խոշոր գործարարներ, ռազմավարական են համարում մշակույթի և կրթության ոլորտում նույնպես անել երկարաժամկետ ներդրումներ, որոնց արդյունքում կստեղծվի մնայուն արժեք, որը հիմնարար օգուտներ կբերի ոլորտին՝ տվյալ դեպքում Հայաստանում ջութակի դպրոցի զարգացմանը: «Մեզ համար սկզբունքային է նաև այն, որ ձեռնարկը բոլոր մասնագետներին տրամադրվելու է անվճար: Այս անգնահատելի ձեռքբերումը պրակտիկ գործունեությամբ ամրապնդելու համար նաև հովանավորելու ենք Մաքսիմիլիան Սիմոնի և Արամ Բադալյանի վարպետության դասերը, որոնք ծրագրված են անցկացնել Երևանում և Գյումրիում: Իհարկե, դեկտեմբերի 24-ի «Ջութակ նվագելու արվեստը» խորագրով համերգով էլ հանդիսավոր կերպով կնշենք այս պատմական իրադարձությունը»,- եզրափակեց տիկին Գյուլխասյանը:

Ելենա Յակովլևայի խոսքով՝ ակադեմիական ոլորտին վերաբերող մասնագիտական-ուսումնական ձեռնարկ հրատարակելն ահռելի մեծ աշխատանք է: Ծրագիրն իրականություն դարձնելու համար 7 ամիս շարունակ աշխատել է 20 բարձրակարգ մասնագետ: Գիրքը լույս է տեսել 300 օրինակով, գերմանական հրատարկչության հետ 500 օրինակ տպելու համաձայնություն կա, և եթե հարկ լինի, կհրատարակեն մնացած 200 օրինակը ևս:Գրքի գերմաներեն նորացված հրատարակության խմբագիր Մաքսիմիլիան Սիմոնն անդրադառնալով մասնագիտական որոշ նրբություններ՝ նշեց. «Մեր մասնագիտության մեջ դժվար է ամեն ինչ բառերով բացատրել, առավել ևս ասելիքդ հասցնել աշակերտին: Շատ կարևոր է հասնել գործիքի գեղեցիկ, ազնվական, հարուստ հնչողությանը, բայց տեխնիկապես ինչպե՞ս է դա հնարավոր իրագործել, այս գրքում դա շատ պարզ ու հստակ է բացատրված, և այդպես, բազում հմտություններ ու հնարքներ, որոնց պետք է տիրապետի ջութակահարը: Ինձ համար Հայաստանի հետ կապը շատ յուրահատուկ նշանակություն ունի: Լինելով «Պրիմավերա» հիմնադրամի ջութակի բաժնի ղեկավարը՝ վարպետության դասերով շատ եմ շրջել Հայաստանի երաժշտական ուսումնական հաստատություններով և հասկացել եմ, որ ամեն տեղ կա ինֆորմացիայի, մեթոդական ձեռնարկի պակաս, որի վրա կհիմնվեն մասնագետները: Այս առումով Կարլ Ֆլեշի գրքի հայերեն թարգմանությունը լավագույն որոշումն էր. այն բոլոր ժամանակների ամենահեղինակավոր ուսումնական մեթոդներից է»:Ամփոփելով ասուլիսը՝ Արամ Բադալյանը շեշտեց, որ գրքի թարգմանության վրա աշխատելիս ամենադժվարը գերմաներենի գեղեցկության փոխանցման և հասկանալի շարադրման մեջ ընտրությունն էր:

«Թե՛ Ֆլեշի, թե՛ Մաքսիմիլիանի մոտ շատ գեղեցիկ լեզվով են մտքերը շարադրված, հայերեն տարբերակում ես ընտրեցի միջին ճանապարհը, որ լինի բավարար գեղեցիկ, միևնույն ժամանակ, ժամանակակից ընթերցողի համար պրակտիկ և հասկանալի: Հատկապես 44-օրյա պատերազմից հետո ես և իմ հայ ընկերներն ամեն ջանք գործադրում ենք, որպեսզի յուրաքանչյուրս մեր ոլորտում օգտակար լինենք մեր հայրենիքին: Երբ Յակովլևայի կողմից ստացա գիրքը թարգմանելու առաջարկությունը, շատ ոգևորվեցի այդ գաղափարով ու անմիջապես համաձայնվեցի: Իհարկե, այդ ժամանակ չէի պատկերացնում աշխատանքի ողջ ծավալը, արդյունքում ես ամիսներ եմ լուսացրել այս թարգմանության վրա, բայց արդյունքն արժեր ներդրած բոլոր ջանքերը»: