Հայաստանում մահացության պատճառների ցանկը գրեթե մնում է անփոփոխ. արյան շրջանառության խանգարումները, չարորակ նորագոյացությունները, շնչառական, էնդոկրին համակարգի հիվանդությունները շարունակում են մնալ մահացության ամենահիմնական պատճառները:
ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալներով` 2015-ին արյան շրջանառության համակարգի հիվանդությունների պատճառով մահացության ամենաբարձր ցուցանիշը թեև նախորդ տարվա համեմատ նվազել է, սակայն այն դեռևս պատճառ է դարձել 12 հազար 817 մարդու մահվան: Մահացության պատճառների շարքում երկրորդ ամենաբարձր ցուցանիշն ունեն չարորակ նորագոյացությունները՝ 6069 մարդ, որը նախորդ տարվա համեմատ ավելացել է 384-ով, ապա`շնչառական օրգանների հիվանդությունները՝ 2126 մարդ՝ նախորդ տարվա համեմատ ավելացել է 264-ով: Էնդոկրին համակարգի հիվանդություններից մահացել 1323 մարդ, նրանցից շաքարախտից մահացածների թիվը 1276-ն է, որը նախորդի համեմատ ավելացել է 85-ով:
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ քաղցկեղների մոտավորապես 33 տոկոսի պատճառը սնունդն է, երկրորդը՝ մոտ 30%՝ ծխախոտը, 3-րդ տեղում ինֆեկցիաներն են, ժառանգականությունը և այլ գործոններ:
Քաղաքային էնդոկրինոլոգիական դիսպանսերի գլխավոր բժիշկ Անուշ Բունիաթյանի խոսքերով՝ էնդոկրին համակարգի հիվանդություններից ամենատարածվածը շաքարային դիաբետն է, որով հիվանդների թիվն այս տարի միայն մայրաքաղաքում 28 հազար է: Մահվան հիմնական պատճառը բարդություններն են, որոնցից գլխավորը սրտանոթային համակարգի հիվանդություններն են. ասվածը վերաբերվում է երկրորդ տիպի դիաբետին:
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալներով՝ քաղցկեղների մոտավորապես 33 տոկոսի պատճառը սնունդն է, երկրորդը՝ մոտ 30%՝ ծխախոտը, 3-րդ տեղում ինֆեկցիաներն են, ժառանգականությունը և այլ գործոններ:
Բժշկական գենետիկայի և առողջության առաջնային պահպանման կենտրոնի մասնագետ Ստեփան Աթոյանի պնդմամբ՝ հակառակ ընդունված թյուր կարծիքին՝ քաղցկեղը միշտ չէ, որ ժառանգական է: Ժառանգաբար փոխանցվող քաղցկեղը երբեմն հետևողականությամբ կարելի է կանխարգելել, այդ առումով կարևոր է գենետիկական ախտորոշումը. եթե նախնիների մոտ եղել է քաղցկեղային հիվանդություն, պետք է անցնել կլինիկական հետազոտություն, եթե հարկ կա, ապա նաև գենետիկական հետազոտություն՝ գնահատելու գենետիկ ռիսկը: Բժիշկը բերել է Անջելինա Ջոլիի օրինակը, ով, իմանալով, որ իր մոր և մորաքրոջ մոտ եղել է համապատասխան մուտացիան, որը նախատրամադրում է կրծքագեղձի և ձվարանների քաղցկեղի առաջացմանը, հեռացրեց կրծքագեղձերը և ձվարանները, որը լավագույն կանխարգելիչ միջոցն էր:
«Սակայն դեպքերի ճնշող մեծամասնությունում մենք ունենք ձեռքբերովի քաղցկեղ, և միայն 5-10% դեպքերում է լինում ժառանգական»,-ասել է բժիշկը:
Մուրացան համալսարանական հիվանդանոցի քիմիոթերապիայի կլինիկայի մասնագետ Լիանա Սաֆարյանի խոսքերով՝ Հայաստանում տղամարդկանց մոտ քաղցկեղով հիվանդացության առաջին տեղում թոքի քաղցկեղն է, որը 43% և ավելի դեպքերում ծխելու արդյունք է, 2-րդ տեղում միզապարկի քաղցկեղն է, 3-րդը՝ պրոստատ, 4-րդ տեղում է ստամոքսի, 5-ում՝ աղիների քաղցկեղը, կանանց դեպքում բարձր մահացություն ունի կրծքագեղձի քաղցկեղը, այնուհետև արգանդի, աղիների, թոքի քաղցկեղները:
«Հաճախ թե հիվանդներին, թե բժիշկներին անհանգստացնող խնդիր է դեղորայքի հասանելիությունն ու արժեքը: Զարգացած շատ երկրներում չկա այս խնդիրը, քանի որ պետությունը հոգում է թանկ դեղորայքի ծախսը, բայց Հայաստանում պետության կողմից մասամբ է ֆինանսավորում իրականացվում է ըստ բյուջեի սահմանած կարգի՝ բոլոր կարգ ունեցող հիվանդները ստանում են 60 հազար դրամ օգնություն քիմիոթերապիայի համար, սակայն 60 հազար դրամով հնարավոր է միայն բազային քիմիոթերապիա, թանկարժեք քիմիոթերապիայի համար, ցավոք, դեռ չկա այդ հնարավորությունը, իսկ երեխաների համար կան տա բեր հիմնադրամներ, որոնք հոգում են բոլոր ծախսերը»,-ասել է նա։
Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի ուռուցքաբան Արթուր Ավետիսյանն ասել է, որ Հայաստանում քաղցկեղից մահացությունն աճում է հիվանդացության հետ զուգահեռ: Մահացության նվազման միտումով կարող են պարծենալ զարգացած եզակի երկրներ՝ այն էլ եզակի պաթոլոգիաների դեպքում՝ հանձին կրծքագեղձի քաղցկեղի:
Ի դեպ, Հայաստանում ևս հիվանդացության համեմատաբար մեծ թվով նվազման միտում նկատվում է կրծքագեղձի չարորակ քաղցկեղի պարագայում. ըստ Առողջապահության ազգային ինստիտուտի վիճակագրական տարեգրքի՝ 2015-ին 45-50 տարեկան կանանց շրջանում եղել է կրծքագեղձի չարորակ քաղցկեղով 254 հիվանդ, որը նախորդ տարվա համեմատ նվազել էր 55-ով, 55-59 տարեկան կանանց շրջանում նվազել է 28-ով, 60-64 տարեկանների շրջանում՝ 27-ով:
Սրտաբան, թերապևտ Գոհար Մնացականյանի խոսքով՝ սրտանոթային համակարգի հիվանդությունները գրեթե բոլոր երկրներում առաջին տեղում են, մեզ մոտ հիմնականում կախված են կլիմայական, կենցաղային պայմաններից, սթրեսից և սննդից: Ըստ թերապևտի՝ երկրի ցածր զարգացվածության մակարդակը, աղքատությունը նպաստավոր պայմաններ են սրտանոթային հիվանդությունների առաջացման համար: Սակայն համեմատելով մյուս տարիների հետ՝ նա ասել է. «Ներկայումս այս հիվանդությամբ մարդկանց կյանքը շատ ենք երկարացնում, իրականցվում են սրտի ստենտավորումներ, որոնք 10-20 տարով երկարացնում են մարդկանց կյանքը, հակաինֆարկտային բուժումները հիմա ավելի արդյունավետ են: 10-15 տարի առաջ մահացությունը շատ ավելի մեծ տոկոս էր կազմում, մահացության, հիվանդացության թիվը նվազել է՝ նաև շնորհիվ հասարակության ինֆորմացվածության, գրագիտության շնորհիվ»:
Սակայն հիվանդությունը, այսպես ասած, երիտասարդացել է. եթե նախկինում սրտանոթային հիվանդությունները հանդիպում էին հիմնականում 40-ն անց տղամարդկանց մոտ, հիմա ոչ մեծ թվով, բայց հանդիպում են նաև 20-25 տարեկանների մոտ: Թե ինչու առավել շատ տղամարդկանց մոտ՝ պատճառներն ինչպես ֆիզիոլոգիական, այնպես էլ հոգեբանական են՝տղամարդկանց հոգսը, սթրեսները հաճախ ավելի մեծ են լինում:
17:20
17:12
17:02
16:45
16:39
16:28
16:05
15:51
15:23
15:09
14:35
14:26
14:21
14:04
13:47
13:24
13:06
12:48
12:33
12:15
| երկ | երք | չրք | հնգ | ուրբ | շբթ | կրկ | |
| 1 | 2 | 3 | 4 | ||||
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | ||
09:52
09:36
09:19
09:02
09:36
09:15
09:02
09:36
09:19
09:13
09:01
09:47
09:35
09:17
09:02
09:33
09:16
09:02
09:48
09:34
09:16
09:02
09:49
09:36
09:15
09:55
09:42
09:33
09:19
09:02
09:44
09:35
09:17
09:47
09:27
09:15
09:01
09:16
09:01
09:55
09:44
09:33
09:15
09:01
09:56
09:45
09:33
09:16
09:02
09:55
