«Կարո Փայլանի գործունեությունն անհնարին է դառնում». ո՞ւր են տանում Թուրքիայի զարգացումները

29.07.17 | 11:49

Ավոտրիտար իշխանության հաստատման գործընթաց է տեղի ունենում Թուրքիայում, որն ուղեկցվում է ժողովրդավարական արժեքների, մարդու իրավունքների սահմանափակմամբ։ Այս մասին NEWS.am–ի հետ զրույցում ասել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Արեւելագիտության ինստիտուտի տնօրեն Ռուբեն Սաֆրաստյանն՝ անդրադառնալով Թուրքիայի Մեջլիսի ներքին կանոնակարգում փոփոխություններին, որով այսուհետ արգելվելու է խորհրդարանի ամբիոնից բարձրաձայնել Հայոց ցեղասպանության մասին:

«Երբ որ Թուրքիայում տեղի ունեցավ հանրաքվե, Էրդողանի «Արդարություն եւ զարգացում» կուսակցությանը միացավ եւ պաշտպանեց պանթուրքիստական ծայրահեղական «Ազգայնական շարժում» կուսակցությունը, փաստորեն, դա նշանակում էր, որ էրդողանի կուսակցության դիրքորոշումը ազգային փոքրամասնությունների հետ կապված հարցերում եւ Հայոց ցեղասպանության հարցում ավելի անհանդուրժողական էր դառնալու։ Հիմա ինչ տեղի ունեցավ, այդ գործընթացի շարունակությունն է։ Մյուս կողմից, եթե հաշվի ենք առնում այդ գործընթացը, որը տեղի է ունենում Թուրքիայում, ապա տեսնում ենք, որ էրդողանը ավելի շատ իր դիրքը դարձնում է միանձնյա կառավարողի դիրք, Թուրքիայում ուժեղանում են ավտորիտար իշխանության միտումները։ Այս ամենը տրամաբանական էր»,–ասել է Ռուբեն Սաֆրաստյանը։

Նրա խոսքով՝ Թուրքիայում կատարվող այս գործընթացները կարող են հանգեցնել նրան, որ Եվրամիությունը դադարեցնի Թուրքիայի՝ ԵՄ–ին անդամակցելու գործընթացը։

«Արեւմուտքի բացասական վերաբերմունքը Թուրքիայի նկատմամբ արդեն իսկ տեսնում ենք։ Երբեք թուրք–գերմանական հարաբերություններն այսքան լարված չեն եղել։ Գերմանիան շատ ուժեղ քննադատում է Էրդողանի վարած քաղաքականությունը։ Ավոտրիտար իշխանության հաստատաման գործընթաց է տեղի ունենում, որն ուղեկցվում է ժողովրդավարական արժեքների սահմանափակմամբ։ Այդ արժեքներն են դրված Եվրամիության հիմքում։ Թուրքիան գնալով ավելի ակնհայտ է ցույց տալիս, որ չի համապատասխանում Եվրամիության պահանջներին։ Կգա մի պահ, որ Եվրամիությունը որոշում կընդունի դադարեցնել Թուրքիայի՝ Եվրամիությանն անդամակցելու գործընթացը»։

Ըստ Ռուբեն Սաֆրաստյանի՝ այս գործընթացների շղթան, որը տրամաբանական է եւ կանխատեսելի էր, ուժեղացնելու է Թուրքիայի մեջլիսում ազատ խոսքի սահմանափակումը։

«Արդեն խորհրդարանը պատգամավորների խոսքը սահմանափակում է, եւ այս պայմաններում մեր հայրենակից Կարո Փալյանի գործունեությունը, քննադատությունը Թուրքիային՝ կապված Հայոց ցեղասպանության հարցի հետ, արդեն անհնարին է դառնում»։

Հիշեցնենք, որ Թուրքիայի մեջլիսում ընդունել է ներքին կանոնակարգում փոփոխություններ նախատեսող օրենքների փաթեթը, որով այսուհետ արգելվելու է խորհրդարանի ամբիոնից բարձրաձայնել Հայոց ցեղասպանության մասին:

Օրենքների փաթեթին կողմ են քվեարկել իշխող «Արդարություն եւ զարգացում» կուսակցությունը եւ դրա հետ համագործակցող «Ազգայնական շարժում» կուսակցությունը: Ընդդիմադիր քեմալական Հանրապետական ժողովրդական կուսակցությունն ու քրդամետ Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությունը դեմ են քվեարկել փոփոխություններին:

Թուրքիայի մեջլիսում ընդունված օրենքների փաթեթը ենթադրում է տուգանք սահմանել այն պատգամավորների համար, որոնք կվիրավորեն «թուրք ազգի պատմությունն ու համատեղ անցյալը»: Որպես «վիրավորանք» են ընկալվելու «1915 թվականի դեպքերի մասին» խոսելիս «Հայոց ցեղասպանություն» եզրույթի կիրառումը: Արգելքը վերաբերելու է նաեւ մեջլիսի ամբիոնից «Քուրդիստան», «քրդական նահանգներ» եզրույթները հնչեցնելուն:

NEWS.am