Ի՞նչ է սպասվում Հայաստան-ԵՄ հարաբերություններին

28.06.16 | 13:33

Մեծ Բրիտանիայում տեղի ունեցած հանրաքվեից հետո, որում այդ պետության բնակիչների մեծամասնությունը քվեարկեց Եվրամիությունից դուրս գալու օգտին, Եվրամիության հետագա գոյության հարցը սրվեց նոր շեշտադրումներով, և այսօր, առավել քան երբևէ, խոսվում է հնարավոր ապամոնտաժման մասին ընդհանրապես:

Այստեղ, իհարկե, կարծիքները բազմազան են, և եզրակացությունների հիմքեր դեռևս բացարձակապես գոյություն չունեն, սակայն Մեծ Բրիտանիա-ԵՄ հարաբերության ներկայիս դինամիկ փուլում Հայաստանի համար հրատապ է դառնում մեկ այլ խնդիր՝ ինչպե՞ս կազդի նոր իրավիճակը Հայաստան-ԵՄ հարաբերությունների վրա, առավել ևս եթե նկատի ունենանք, որ Հայաստանն Արևելյան գործընկերության ծրագրի անդամ է և այդ շրջանակում նաև ներկայումս բանակցում է ԵՄ հետ նոր փաստաթուղթ ստորագրելու համար:

Հավանական է համարվում, որ ԵՄ-Մեծ Բրիտանիա առաջացած թնջուկը կնվազեցնի Եվրամիության հետաքրքրությունն Արևելյան ծրագրի հանդեպ, ինչը ինքնաբերաբար կնշանակի նաև Հայաստանի հանդեպ հետաքրքրության նվազեցում: Եթե Եվրամիությունը հայտնվում է ընդհանրապես իր գոյությունը շարունակելու խնդրի կամ մարտահրավերի առաջ, ապա տրամաբանական է, որ, այսպես ասած, հարևանության ընդլայնման խնդիրը կդառնա երկրորդական: Մյուս կողմից՝ դա կնշանակի տեմպերի և ծավալների նվազեցո՞ւմ, թե՞ պարզապես դինամիկայի բացակայություն, այսինքն՝ ամեն ինչ կմնա ինչպես կա՝ առանց աճման կամ առաջընթացի միտումի:

Դժվար է, իհարկե, կանխագուշակություններ անել՝ հատկապես նկատի ունենալով այն, որ Արևելյան գործընկերության ծրագիրը, լինելով եվրոպական միության գործիք, եվրոպական միության դե յուրե ծրագիր, դե ֆակտո իմաստով իհարկե գործիք էր ԵՄ առաջատար պետությունների քաղաքականության շրջանակում և անկասկած մի բան էր նշանակում, օրինակ, Լեհաստանի համար, մեկ այլ իմաստ և նշանակություն ուներ Գերմանիայի համար, Ֆրանսիայի, կամ սկանդինավյան երկրների, Մեծ Բրիտանիայի և այլն: Այսինքն՝ ընդհանուր այդ ծրագիրը նաև որոշակի առանձին իմաստ ուներ տարբեր անդամների համար: Եվ այս տեսանկյունից, ընդհանուր հետաքրքրության ձևավորման աղբյուրը բուն ԵՄ-ն չէր, այլ ԵՄ-ում ներկայացված տարբեր պետությունների շահերը և այս տեսանկյունից դրանք փոփոխակա՞ն են բրիտանական հանրաքվեից հետո ստեղծված նոր վիճակում, թե՞ ոչ: Իսկ գուցե որոշ երկրների դեպքում դրանք ստանում են ավելի մե՞ծ նշանակություն:

Այս հարցերը միանշանակ չեն, հետևաբար, մեղմ ասած, շտապողականություն կլինի միանշանակ կանխատեսել հետաքրքրության անկում, թուլացում և այլն: Կամ՝ առավելագույնս այդպիսի իրավիճակ կարող է լինել կարճաժամկետ առումով:

Բոլոր դեպքերում այստեղ շատ կարևոր է այն, թե ինչ կանի Հայաստանը: Եթե Հայաստանն իներտ գտնվի, ապա, իհարկե, առավել կանխատեսելի է հետաքրքրության որոշակի նվազումը, թեկուզ ժամանակավորապես: Հայաստանի խնդիրն է պահել այդ հետաքրքրությունը, իսկ դրա համար, իհարկե, Հայաստանը նախ պետք է լինի ինքնուրույն քաղաքականություն վարելու ունակ, և դրանից բացի էլ Հայաստանում պետք է լինեն Եվրամիության հետ հարաբերությունների զարգացման ինքնուրույն պատկերացումներ և տեսլականներ: Իսկ դրանք չկան, որքան էլ դժվար է խոստովանել: Ընդ որում՝ չկան ոչ միայն իշխանական մակարդակում, այլ նաև հասարակական-քաղաքական:

Այստեղ ինչ-որ կերպ բացառություն կարող է լինել այն, որ Հայաստանի նոր Ընտրական օրենսգրքի համար պետք կլինի 16 միլիոն դոլար և, հանուն փողի գուցե այստեղ Եվրամիությունը լինի հայկական ներքաղաքական կյանքի ուշադրության կենտրոնում: Սակայն սա, իհարկե, առավել վատ է, որովհետև «հանուն փողի»-ն առավել վանող նշանակություն կարող է ունենալ, եթե անգամ Եվրամիությունը հանկարծ տա այդ գումարը, քանի որ այդ դեպքում մեծ է հավանականությանը, որ կտան, միայն թե Հայաստանը հանգիստ թողնի իրենց: Մինչդեռ Հայաստանին պետք է ոչ միայն սեփական խնդիրներով, այլ նաև Եվրամիության խնդիրներով հագեցած ուշադրություն գրավել, եթե, իհարկե, Հայաստանում դա որևէ մեկին պետք է, և ոչ թե ստեղծված վիճակն են ընկալում որպես բարեբախտություն, որ իրենք մի փոքր հանգիստ կլինեն եվրոպական պարտավորեցնող ավելորդ «ուշադրությունից»:

1in.am