Ալիևը ժխտում է վայրագությունների վերաբերյալ վստահելի մեղադրանքները և հարձակվում հայերի վրա. Լեմկինի ինստիտուտի հայտարարությունը

13.03.26 | 10:17

Լեմկինի անվան Ցեղասպանության կանխարգելման ինստիտուտի հայտարարությունը` Ալիևի՝ վերջերս հնչեցրած Հոլոքոստի համեմատության վերաբերյալ:

Լեմկինի անվան ցեղասպանության կանխարգելման ինստիտուտը խորը մտահոգություն է հայտնում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի վերջին արտահայտությունների վերաբերյալ, որոնցում նա համեմատել է հայ քաղաքական կալանավորներին և ռազմագերիներին Նյուրնբերգյան դատավարություններում դատապարտված նացիստ առաջնորդների հետ:

Փետրվարի 13-ին France 24 հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում Ալիևը նշել է. «[Լեռնային] Ղարաբաղի նախկին առաջնորդներին ազատ արձակելու կոչը նույնն է, նույնիսկ ավելի վատ: Նրանց հանցագործություններն ավելի վատ են, քան նացիստների կողմից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կատարվածը»: Այնուհետև Ալիևը պնդել է, որ հայ կալանավորներին ազատ արձակելու խնդրանքները նման են դաշնակիցներից պահանջելուն ազատ արձակել նացիստ պաշտոնյաներին նրանց դատավճիռներից առաջ:

Այս հայտարարությունը հատկապես վտանգավոր է Իսրայել-ԱՄՆ ագրեսիայի պատերազմի համատեքստում, որը Ադրբեջանին դրել է պատերազմական կարևոր դաշնակցի դիրքում՝ նախագահ Ալիևին շնորհելով ավելի մեծ անպատժելիություն, քան նա մինչ այժմ վայելել է: Ալիևի համեմատությունը չի արտացոլում պատմական իրականությունը: Այն աղավաղում է այն: Այն զենք է դարձնում:

Ալիևի մեկնաբանությունները հնչել են ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի հետ նրա հանդիպումից ընդամենը մի քանի օր անց, որի ընթացքում Վենսը բարձրացրել է Բաքվի կողմից դեռևս պահվող հայ պատանդների ազատ արձակման հարցը: Ալիևի մեկնաբանությունները ցույց են տալիս նրա շարունակական անհարգալից վերաբերմունքը ԱՄՆ ղեկավարության նկատմամբ, որի փոքր խնդրանքները հայերի անունից նա պարբերաբար մերժում է:

Նրա հռետորաբանությունը նաև «հայելային արտացոլման» վառ օրինակ է, որը տարածված մարտավարություն է, որն օգտագործվում է միջազգային իրավունքի լուրջ խախտումների մեջ մեղադրվող առաջնորդների կողմից: Չնայած բացարձակապես ոչ մի հավաստի ապացույց չկա, որ Բաքվի կողմից ներկայումս պահվող հայերից որևէ մեկը կատարել է որևէ հանցագործություն, առավել ևս՝ մարդկության դեմ հանցագործություններ և ցեղասպանություն (նրանցից մի քանիսը իրականում ռազմագերիներ են, որոնց Ադրբեջանը պետք է վերադարձներ Հայաստան 2020 թվականին), Ալիևը և նրա կառավարությունը հավաստի դիտորդների և միջազգային իրավական փորձագետների, այդ թվում՝ Լեմկինի ինստիտուտի կողմից, մեղադրվում են Լեռնային Ղարաբաղում կատարված ցեղասպանության և մարդկության դեմ հանցագործությունների մեջ:

2023 թվականի սեպտեմբերին Ադրբեջանի զինված ուժերը հարձակվեցին և ներխուժեցին Արցախի Հանրապետություն՝ փաստացի անկախ պետություն, որի բնակչությունը 99 տոկոսով հայ էր, ինչը հանգեցրեց տարածաշրջանի ամբողջ բնակչության՝ ավելի քան 100,000 հայերի հարկադիր տեղահանմանը:

Անկախ փորձագետները, այդ թվում՝ Միջազգային քրեական դատարանի նախկին դատախազ Լուիս Մորենո Օկամպոն, որոշել են, որ Ադրբեջանի նախորդ 10-ամսյա շրջափակումը և սեպտեմբերյան ռազմական հարձակումը ցույց տվեցին ցեղասպանական մտադրություն: Լեմկինի ինստիտուտի 127 էջանոց զեկույցը՝ «Ցեղասպանության հանցագործության ռիսկի գործոնները և ցուցանիշները Արցախի Հանրապետությունում. ՄԱԿ-ի դաժան հանցագործությունների վերլուծության շրջանակի կիրառումը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության նկատմամբ», որը հրապարակվել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, մանրամասն քննարկում է Ադրբեջանի ցեղասպանական մտադրությունը արցախահայերի նկատմամբ:

Ցեղասպանության գիտնականների միջազգային ասոցիացիան հետագայում նաև պարզեց, որ Ադրբեջանը հայերի նկատմամբ ցեղասպանության գործողություններ է կատարել: Իր հարձակման շրջանակներում Ադրբեջանը պատանդ է վերցրել Արցախի կառավարության բազմաթիվ պաշտոնյաների: Այդ ժամանակվանից ի վեր նրանք ենթարկվել են անմարդկային կալանքի պայմանների և ցուցադրական դատավարությունների:

Լեմկինի ինստիտուտը նախագահ Ալիևին համարում է ցեղասպան պետության առաջնորդ՝ մի պետության, որի ինստիտուտները լի են ցեղասպան գաղափարախոսությամբ, որի քաղաքականությունը ձևավորվում է ցեղասպան օրակարգերով, և որի ցեղասպանական հռետորաբանությունը ծառայում է որպես ներքին լեգիտիմության կարևոր բալաստ: Նախագահ Ալիևը ինստիտուցիոնալացրել է ցեղասպան հայատյացությունը պետական մարմիններում և հասարակական կյանքում: