Տեխնոկրատների կառավարությունը Փաշինյանի համար պետք է լինի առաջնահերթություն

30.07.18 | 11:00

100 տարի առաջ ոչ անհայտ հեղափոխական Վլադիմիր Ուլյանովն ասում էր «կադրերն են որոշում ամեն ինչ»: Թե ռուսական հեղափոխության հաղթանակից հետո կադրային ինչ քաղաքականություն իրականացվեց Ռուսաստանում, մեր քննելիք նյութը չէ: Բայց Ուլյանով Լենինի խոսքերը այժմեական էին թե՛ 1917թ. հեղափոխական Ռուսաստանում, թե՛ դրանից 100 տարի անց 2018-ին թավշյա հեղափոխություն իրականացրած Հայաստանում: Ցանկացած երկրում տնտեսության զարգացման համար շատ կարևոր է կառավարող կադրերի պրոֆեսիոնալիզմը: Թերևս դրա բացակայության արդյունքում էր նաև մասսայական ձախողումները տնտեսության գրեթե բոլոր ոլորտներում, որ ի թիվս մյուս բացասական երևույթների, առաջացրել էր հասարակության չթաքցված դժգոհությունը կառավարողներից:

Իհարկե, հայաստանյան թավշյա հեղափոխությունից հետո նոր կառավարության կազմում, գրեթե բոլոր ոլորտներում տոն տվողը երիտասարդ կադրեր են, որ ողջունելի է: Բայց մյուս կողմից՝ կառավարության նոր կաբինետում, ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարությունում նախարարն ու երեք տեղակալներից երկուսը նոր են, ընդ որում՝ ոչ համակարգից: Բնապահպանության նորանշանակ նախարարն ու նորանշանակ երեք տեղակալներն էլ նախարարությունից չեն, չհաշված, որ հիմնականում ոլորտի հետ մասնագիտական աղերս էլ չունեն: Տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարությունում նախարարն ու չորս տեղակալներն էլ փոխվել են, որոնցից միայն մեկն է նախարարությունից: Մոտավորապես նույն պատկերն է կառավարության մյուս գերատեսչություններում (բացառությամբ, թերևս, գյուղատնտեսության նախարարության, որտեղ էլ այլ ծայրահեղություն է): Արդյո՞ք կադրային նման բազայով ու պրոֆեսիոնալիզմով հնարավոր է տնտեսությունը հեռուն տանել, հատկապես, որ ոլորտի ռազմավարությունն ու մարտավարությունը մշակվում է հենց այդ մակարդակում: Որքան էլ նորանշանակ կադրերը ամերիկյան համալսարաններ ավարտած, եվրոպական հեղինակավոր բուհերում սովորած լինեն, միևնույն է, ոլորտային կառավարման ղեկը ստանձնողը պետք է որոշակի փորձ ունենա, եթե ոչ կառավարման, գոնե տվյալ ոլորտում աշխատած լինելու առումով:

Այլապես, նորանշանակ նախարարների, փոխնախարարների կենսագրությունները ուսումնասիրելիս ստացվում է, որ սրանցից ընդամենը մի քանիսն են, որ «աշխատում են իրենց գծով»: Հասկանալի է, որ նախարարի պաշտոնը քաղաքական է, բայց մեր պարագայում ստացվում է, որ քաղաքական են անգամ փոխնախարարների ու վարչության պետերի պաշտոնները: Մի՞թե նախարարություններում չկան երիտասարդ, խոստումնալից բաժինների ու վարչությունների պետեր, որ դառնային փոխնախարար, որպեսզի «ստիպված» չլինեին հինգից չորսին դրսից բերել, ընդ որում ոչ մասնագետների: Տնտեսական ոլորտի նախարարություններում այդպիսի կադրերը քիչ չեն: Տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարությունում, օրինակ, երիտասարդ, բայց և փորձառու կադրերի հսկա թիմ կա, որոնց նախկին իշխանությունների կողմից չնկատվելը կարելի է բացատրել ծանոթ, բարեկամի հովանավորչության առկայությամբ: Հեղափոխությունից հետո սրանց չնկատվելն արդեն, կարծես, բացատրություն չունի:

Երկու տարի առաջ դառնալով վարչապետ, Կարեն Կարապետյանը բերեց «իր կադրերին»: Որոնց թվում և այս նախարարության կազմում գործող զբոսաշրջության վարչությունը դարձնելով պետական կոմիտեի, Զարմինե Զեյթունցյանին կարգեց որպես կոմիտեի նախագահ: Վերջինս հասկանալով, որ պրոֆեսիոնալ չէ, ոլորտին չի տիրապետում, այդքանով հանդերձ թույլ է ու խոցելի, հատկապես որ զբոսաշրջությունը հռչակվել է տնտեսական առաջնահերթություն, այնքան խելոք գտնվեց, որ իրեն շրջապատեց եղած քիչ պրոֆեսիոնալներով, այդ թվում՝ տեղակալ «ընդունեց» նախկին վարչության պետին: Նա շրջապատի պրոֆեսիոնալների օգնությամբ սկսեց որոշակի պատկերացում ունենալ ոլորտի մասին և փորձում էր խորանալ: Բայց ուշ էր, որովհետև Կարեն Կարապետյանը, որ չթաքցրած հակակրանք ուներ Արծվիկ Մինասյանի նկատմամբ, գնաց: Պարոն Մինասյանին մնում էր նախկին վարչապետին «պատասխանել ռինգից հետո», ազատվելով նրա կադրերից, տվյալ դեպքում Զարմինե Զեյթունցյանից, ինչը վերջինիս համար անակնկալ էր: Նախարարի քինախնդրության արդյունքում կոմիտեի նախագահի աթոռին հայտնվեց տիկին Զեյթունցյանի «սանիկը», որին բերել էր իր հետ, որը ռազմավարական առաջնահերթություն համարվող այս ոլորտում հազիվ մեկ ու կես տարվա աշխատանքային փորձ ունի: Վերջինս էլ, օգտվելով ստեղծված իրավիճակից, ասպարեզից հեռացրեց նաև կոմիտեի նախագահի փորձառու տեղակալին: Հարց է առաջանում. արդյո՞ք, ոլորտում չնչին փորձառությամբ մեկն ի վիճակի է ապահովել ռազմավարական առաջնահերթություն համարվող ոլորտի զարգացման հեղափոխական ժամանակների պահանջը: Դժվար է պատկերացնել: Նույնը նախարարության նորանշանակ փոխնախարարի առումով. որը կոորդինացնելով ոլորտի աշխատանքները, այդուհանդերձ տեղյակ չէր կոնյակի անվան շուրջ ՌԴ-ԵՄ բանակցությունների արդյունքներին:

Մինչդեռ աշխարհը գիտի, որ ՌԴ-ն չի հրաժարվում իր երկրում արտադրածը կոնյակ կոչելուց: Նույն սկզբունքով կարող են հակադարձել. իսկ ինչո՞վ է ապահովում այդ պահանջները երկու անգամ նույն աթոռին հայտնված, ոլորտի զարգացման վերաբերյալ այդպես էլ որևէ տեսլական չներկայացրած Արծվիկ Մինասյանը կամ, ասենք, արտակարգ իրավիճակների արտակարգ նախարարը: Եվ ճիշտ կլինեն:

Հեղափոխության պղտոր ջրերից, որպես կանոն, աթոռներին են հայտնվում, պաշտոններ են ստանձնում նաև այնպիսինները, որոնց տեղը բոլորովին այլ հարթությունում պետք է լիներ: Հետևաբար, հեղափոխության հաղթանակի համար կարևորագույն նախապայմաններից մեկը պետք է լինի համապատասխան պրոֆեսիոնալ կադրերի առկայությունն ու նրանց ճիշտ օգտագործումը՝ անկախ կուսակցական պատկանելիությունից, հեղափոխության գործընթացներին մասնակցության աստիճանից ու հեղափոխության առաջնորդներին նվիրվածությունից: Կոռուպցիայի դեմ պայքարից զատ, իրական տեխնոկրատների կառավարություն ձևավորելը պետք է լինի Նիկոլ Փաշինյանի համար առաջնահերթություն: