Ինչպես քանդել բարի ցանկության և շոշափվող իրականության միջև գնդակահարության պատը

22.07.16 | 10:02

Ինչպես է հնարավոր խաղաղ հանգուցալուծել Հայաստանում այն իրավիճակը, որ ստեղծվել է հուլիսի 17-ի հայտնի իրադարձությունից հետո: Այն, որ դա պետք է հանգուցալուծել խաղաղ կամ անարյուն ճանապարհով, երևի թե անվիճելի է բոլորի համար, բացառությամբ իհարկե ծայրահեղ մարգինալ դիրքորոշում ցուցաբերող քաղաքացիների, որոնց մի զգալի մասի մոտ էլ գերակշռում է ավելի շատ էմոցիան:

Այդուհանդերձ, պետք է համաձայնել, որ մի բան է խաղաղ հանգուցալուծման ցանկություն արտահայտելը, անարյուն հանգուցալուծման հույս և ակնկալիք արտահայտելը, և մեկ այլ բան է այդ ամենի իրատեսականությունը, իրականացման հնարավորությունը, հաշվի առնելով կատարվածի բնույթը, առաջին շեշտադրումները, հանրային տրամադրությունների բազմազանությունը, և ի լրումն այդ ամենի՝ ողբերգական բիծը՝ ոստիկանության գնդապետի մահը: Եվ այս ամենը տեղեկատվական նոր իրականության պարագայում, երբ սոցցանցային իրականությունը արտահայտվելու հնարավորություն է ստեղծել բոլորի համար, մեծ հաշվով ձևավորելով մի տեղեկատվական տարերային միջավայր, որտեղ բավական հեշտ են թեժանում կրքերն ու բավական դժվար են ձևավորվում խորքային դիտարկումներն ու մոտեցումները, որոնց շուրջ հնարավոր է կառուցել քիչ թե շատ տանելի բանավեճ: Իսկ որևէ խաղաղ հանգուցալուծման գրավականը այդ քաղաքակիրթ բանավեճի ձևավորումն է:

Իհարկե, դրան չի նպաստում ռեսուրսային ամենամեծ պաշարն ունեցող սուբյեկտը՝ իշխանությունը: Հայաստանի իշխանությունն ակնհայտորեն կիրառում է նուրբ քողարկված սադրանքի մարտավարություն, երբ ըստ էության չկա այնպիսի կոշտ, կոպիտ հռետորաբանություն, ինչպիսին Մարտի 1-ին առկա իշխանական քարոզչության հռետորաբանությունն էր, սակայն մյուս կողմից էլ չկա քննարկման բովանդակային մեկնակետ և իշխանական քարոզչությունը կառուցվում է առավելապես տրվող բացասական գնահատականների վրա՝ ուղղված «Սասնա ծռեր» ջոկատի զինյալներին: Բնական է, որ այդ արձագանքներն էլ հանրային շրջանում առաջ են բերում հակադարձումներ և բովանդակային բանավեճի փոխարեն, երբ կքննարկվեն լուծման հնարավոր գաղափարներ, առկա է լինում ընդամենը վեճ՝ «հերոս»-«դավաճան», լավ-վատ, սև-սպիտակ: Պետք է արձանագրել, որ նույնիսկ քաղաքացիների շրջանում են ի հայտ եկել այդօրինակ բաժանարար գծեր, օրինակ՝ մնալ այստեղ, թե գնալ այնտեղ, ոստիկանությանը կոշտ հակադարձել, թե չգնալ բախման: Բախման գնալը վախկոտություն է, քաջություն, սադրանք, թե մի այլ բան:

Այդպիսով, արդեն մոտ մեկ շաբաթին մոտեցող դիմակայության առումով ցավալիորեն պետք է արձանագրենք, որ հասարակությունը այդ գործում մնաց առավելապես որպես այս կամ այն բանակի կամ գծի երկրպագու, չփորձելով անգամ ստանձնել որևէ հանգուցալուծման առաջարկի ձևակերպելու պատասխանատվություն, չցուցաբերելով հանգուցալուծման տարբերակների շուրջ բովանդակային բանավեճ առաջ բերելու նախաձեռնություն: Իհարկե, դա չէին կարող անել անհատներն ինքնին, որոնք զուտ քաղաքացիական պարտքի բերումով համարում են, որ իրենց տեղը փողոցում է՝ հանրային շահը պաշտպանելու համար: Բովանդակային նախաձեռնությունը պետք է գա հասարակական-քաղաքական ինստիտուտներից: Բայց Հայաստանում այդպիսիք չկան, կամ կան միայն դե յուրե, իսկ դե ֆակտո դրանք չունեն շոշափելի ՕԳԳ հանրային գործընթացների համար: Այլ բան, եթե հասարակությունը հանդես գար զինված խմբին ոչ միայն բարոյական, այլ գործնականում նաև «մեթոդական» աջակցությամբ և պաշտպաներ զինված ապստամբության իրավունքը, հայտնելով դիրքորոշում, որ իշխանության հետ չի կարող լինել հանգուցալուծման որևէ տարբերակի քննարկում, բացի իշխանափոխության մեխանիզմի կոնկրետ դետալները: Բայց, չկան նույնիսկ դա:

Մեծ հաշվով, աղմուկից բացի, ոչինչ չկա: Իհարկե, իրավիճակը ամենևին կատակի չէ, բայց, եթե այդպես շարունակվի, ապա շատ շուտով հանրությունը կարող է մոռանալ անգամ, թե «ինչի համար է հավաքվել»: Այսինքն, բացարձակապես վերանում է հանգուցալուծման առարկան, անէանում է, չեզոքանում աղմուկի, աստիճանաբար մեխանիկայի վերածվող գործընթացի մեջ: Իսկ դա հղի է հանկարծակի որևէ պայթյունով: Ներկայումս Հայաստանի հասարակության խնդիրը մտարտադրությունն է՝ կոնկրետ իրավիճակի շուրջ, և հանրային ռեսուրսի մոբիլիզացիան հենց այդ մտարտադրության շուրջ, ոչ թե ոստիկանության հետ ըստ էության անիմաստ դարձող և մաշող բախումների, որը Հայաստանում բավականին երկար պատմություն ունեցող հասարակական-քաղաքական ծուղակ է:

Կոնկրետ իրավիճակում հասարակության համար մտարտադրության աշխույժ գործընթացի, խաղաղ հանգուցալուծման հնարավորինս շատ տարբերակների ու գաղափարների արտադրության խնդիրը առավել ևս հրատապ ու կարևոր է այն պարագայում, երբ փակ է իշխանության ու զինված խմբի միջև շփումը կամ բանակցությունը և պարզ չէ, թե ինչ է քննարկվում այդ տիրույթում, այն բացարձակ դուրս է հասարակության վերահսկողությունից: Իրավիճակի հանգուցալուծման գրոհային և վտանգավոր տարբերակի կանխումը չի կարող լինել աղմուկ-աղաղակով: Ավելին, այդ աղմուկ-աղաղակը նույնիսկ ինչ որ պահի կարող է ակամայից վերածվել հենց գրոհային հանգուցալուծման կամուֆլյաժի: Պետք են առաջարկներ, մտքեր, տեքստեր, որոնք բովանդակություն կհաղորդեն առկա իրավիճակին և կձևավորեն պատասխանատվության որոշակի շրջանակ: Եվ այստեղ առավել ևս ավելորդ են համախմբման և այդօրինակ հուզիչ կոչերով քաղաքական հայտարարությունները, որոնք մեծ հաշվով ոչինչ չասող քնարա-քաղաքական զեղումներ են: Քաղաքական պատասխանատու սուբյեկտներից սպասվում են շատ կոնկրետ տարբերակներ՝ ինչ անել և ինչպես, որ խաղաղ հանգուցալուծումը բարի ցանկությունից դառնա շոշափվող իրականություն:

1in.am