Իրանը կօգնի Հայաստանին, իսկ ի՞նչ կանի Հայաստանը

08.08.16 | 13:40

Իրանի արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Իբրահիմ Ռահիմպուրը «Ռիա Նովոստի»-ի հետ զրույցում ասել է, որ Բաքվում կայանալիք Պուտին-Ռուհանի հանդիպմանը, որ տեղի կունենա Ադրբեջան-Իրան-Ռուսաստան եռակողմ գագաթնաժողովի շրջանակում, երկու նախագահները կքննարկեն Թուրքիայի նախագահ Էրդողանին աջակցելու հարցը, որպեսզի նա կարողանա վերահսկել իրավիճակը Թուրքիայում:

Իրանի փոխարտգործնախարարի հայտարարությունը հուշում է, որ Թեհրանը մտադիր է Մոսկվայի հետ քննարկել ռուս-թուրքական հարաբերությունների հարցը, որոնք մտել են հաշտեցման նոր փուլ:

Պուտինը օգոստոսի 9-ին Սանկտ Պետերբուրգում հանդիպելու է Էրդողանի հետ: Ռուս-թուրքական հաշտեցման օրակարգում, բնականաբար, առանցքային են լինելու սիրիական խնդրին և Հարավային Կովկասին վերաբերող հարցերը: Երկու դեպքում էլ դրանք էապես շոշափում են Իրանի հետաքրքրությունները: Թեհրանը, անկասկած, կփորձի Պուտինին հասկացնել, որ չի հանդուրժի ռուս-թուրքական հաշտեցման օրակարգում Իրանի շահերը ոտնահարող համաձայնություններ կամ պայմանավորվածություններ: Այս մասով Թեհրանը կարող է զգալի աջակցություն ցուցաբերել Հայաստանին:

Խնդիրն այն է, որ ռուս-թուրքական հաշտության, այսպես ասած, կովկասյան վեկտորը ենթադրելու է Հայաստանի շահերի և անվտանգության կոպտագույն ոտնահարում, էական սպառնալիքներ: Կովկասում Ռուսաստանի և Թուրքիայի 1921 թվականի պայմանագրով ամրագրված և մինչ այսօր հավատարմորեն պահպանվող գերխնդիրը երկու երկրներից բացի՝ որևէ այլ առանցքային խաղացող կամ «բաժնետեր» թույլ չտալն է: Մինչդեռ Արևմուտքի հետ հարաբերության կարգավորման գործընթացում գտնվող Իրանի համար Կովկասը այն խաղադաշտն է, որտեղ Թեհրանը կարող է իրացնել իր տնտեսական և քաղաքական պոտենցիալը: Կովկասը Թեհրանի համար միջազգային կշիռը բարձրացնելու ուղղություններից մեկն է, և Թեհրանին, բնականաբար, կարող է անհանգստացնել այն, որ Ռուսաստանն ու Թուրքիան վերստին կարող են քննարկել Կովկասի արգելափակման տարբերակները:

Պուտինի հետ Էրդողանի աջակցության հարցի քննարկման ներքո պաշտոնական Թեհրանն անկասկած քննարկելու է իրեն հուզող այդ հեռանկարները՝ Ռուսաստանին երևի թե նախազգուշացնելով երկակի խաղի անհեռանկարայնությունը. մի կողմից՝ Թեհրանի հետ փորձել Ադրբեջանի միջոցով իրականացնել տնտեսական ծրագրեր, իսկ մյուս կողմից՝ Կովկասի քաղաքական կառավարման հարցում պայմանավորվել Թուրքիայի հետ և թույլ չտալ, որպեսզի որևէ այլ սուբյեկտ փորձի էական քաղաքական դերակատարում ունենալ Կովկասում:

Թեհրանն ըստ երևույթին Կրեմլին կզգուշացնի, որ այդ երկակի խաղը հեռանկար չունի, և Թեհրանը կարող է շատ հանգիստ դադարեցնել տնտեսական ծրագրերը եռակողմ ֆորմատում, եթե Մոսկվան փորձի Թուրքիայի հետ պայմանավորվել քաղաքական առումով Իրանի ազդեցությունը չեզոքացնելու հեռանկարների շուրջ: Եթե Թեհրանը կարողանա այդպիսով իր ազդեցությունն ունենալ ռուս-թուրքական հաշտեցման գործընթացում և թույլ չտալ, որպեսզի Անկարան ու Մոսկվան վերստին արգելափակեն տարածաշրջանը, ապա դա, իհարկե,, անուղղակի աջակցություն կլինի նաև Հայաստանին: Թեև, իհարկե, ամենամեծ հարցը Հայաստանի մասով մնում է բաց՝ ի՞նչ է անում Հայաստանն այդօրինակ աջակցությունների հետ, որ դրսևորվում են պարբերաբար թե՛ Իրանից, թե՛ Արևմուտքից:

Հայաստանը այդ աջակցությունները արագորեն մսխում է, առնվազն առայժմ՝ դրանք տնտեսա-քաղաքական կապիտալի վերածելու և քաղաքական նախաձեռնություններում բարեհաջող ներդնելու փոխարեն:

1in.am