ՄԻԵԴ վճիռներն իրավաբանորեն պարտադիր են, բայց քանզի գործ ունենք ռազմաքաղաքական իրադրության հետ, դրանք շատ արդյունավետ չեն կոնֆլիկտները դադարեցնելու հարցում. Ս․ Սահակյանը՝ ՄԻԵԴ միջանկյալ միջոցի մասին

06.10.20 | 23:48

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բավարարեց ՀՀ կառավարության պահանջը և միջանկյալ միջոց կիրառեց: Դատարանը վերահաստատում է միջանկյալ միջոց կիրառելու մասին սեպտեմբերի 29-ի որոշումը եւ կոչ անում բոլոր ուղղակի կամ անուղղակի ներգրավված բոլոր երկրներին, այդ թվում Թուրքիային, զերծ մնալ քաղաքացիական բնակչության՝ Կոնվենցիայով պաշտպանվող իրավունքները խախտելուց. այս մասն իր ֆեյսբուքյան էջում հայտնում է ՄԻԵԴ ներկայացուցիչը:

«Իրավական ուղի» ՀԿ համահիմնադիր Սիրանուշ Սահակյանը, անդրադառնալով ՄԻԵԴ-ի որոշմանը, Tert.am-ի հետ զրույցում պարզաբանեց, որ ՀՀ Կառավարությունը ՄԻԵԴ-ին Թուրքիայի՝ Արցախում տեղի ունեցող ռազմական գործողություններում ներգրավվածության վերաբերյալ փաստեր է ներկայացրել և խնդրել է, որ հրատապ, ժամանակավոր միջոց ձեռնարկի՝ կանխելու Թուրքիայի ներգրավվածությունը, քանի որ թուրք- ադրբեջանական հարձակումները թիրախավորում են քաղաքացիական բնակչությանը, օբյեկտներին և հանգեցնում Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայով նախատեսված մի շարք իրավունքների, մասնավորապես՝ մարդու իրավունքների խախտման և անմարդկային նվաստացուցիչ վերաբերմունք, խոշտանգում և արգելված զինատեսակների գործածություն:

Ըստ նրա ՝ այս տեսանկյունից Եվրոպական դատարանը հաշվի է առել հակամարտության էսկալացիան և որոշել է կոչ անել Թուրքիային, որպեսզի ձեռնպահ մնա հակամարտությանն իր ներգրավվածությունից:

Դիտարկմանը, թե օրեր առաջ ՄԻԵԴ-ը բավարարել է ՀՀ-ի կողմից ներկայացված՝ Ադրբեջանի դեմ միջանկյալ միջոցի խնդրանքը, Սիրանուշ Սահակյանը պարզաբանեց, որ դիմումը նույն էությունն ունի, ուղղակի հասցեատերն է տարբեր, նախորդ անգամ Հայաստանի Հանրապետությունը Ադրբեջանի դեմ էր ՄԻԵԴ-ը ներկայացրել միջանկյալ միջոց կիրառելու խնդրանք, այս անգամ այն ուղղված է Թուրքիային:

Դիտարկմանը, թե ՄԻԵԴ-ում ՀՀ ներկայացուցիչ Եղիշե Կիրակոսյանն իր ճեպազրույցում նշեց, որ Կառավարության կողմից միջպետական գանգատ ներկայացնելու մտադրության մասին, որը դեռևս քննարկման փուլում է, Սիրանուշ Սահակյանը նշեց, որ միջանկյալ միջոցի դիմումի մեջ դիմող կողմն արտահայտում է ապագայում ՄԻԵԴ–ին մարդու իրավունքների խախտումների վերաբերյալ հայց ներկայացնելու իր մտադրությունը, պարզապես հիմնական գանգատի նախապատրաստումը շատ ժամանակատար է և մինչև դրա ներկայացումը կարող են անդառնալի կորուստներ լինել, դրա համար ներկայացվում է միջանկյալ միջոցի խնդրանք, որը բավարարելու պարագայում, որոշակի շահեր պաշտպանվում են և հետագայում դրան պետք է հաջորդի հիմնական գանգատը, որտեղ ՀՀ Կառավարությունը պետք է ներկայացնի, թե ինչ խախտումների հարցով է դիմում ՄԻԵԴ-ին և որ խմբի իրավունքների պաշպանությունն է հանձնառում:

Հարցին, թե ՄԻԵԴ-ի միջանկյալ միջոցի բավարարումից ի՞նչ ակնկալիքներ կարող ենք ունենալ, փաստաբանը նշեց. «Թեև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռներն իրավաբանորեն պարտադիր են, բայց քանի որ գործ ունենք ռազմաքաղաքական իրադրության հետ, դրանք շատ արդյունավետ չեն կոնֆլիկտները դադարեցնելու հարցում, որպես կանոն անմիջական կատարման մեխանիզմներ գոյություն չունեն, և եթե պետությունը ժողովրդավարական համագործակցող իրավունքի գերակայությունը հարգող պետություն չէ, դրանք կարող են անկատար մնալ: Հետագայում նույն Եվրոպական խորհրդի քաղաքական շահարկումների նաև որոշակի սանկցիաների հիմք կարող են ծառայել, բայց գործուն մեխանիզմը, որ անհապաղ ի կատար կածվի և Եվրոպական դատարանի ներգրավվածությամբ այս կոնֆլիկտը կմարի՝ պարզապես գոյություն չունի»:

Սիրանուշ Սահակյանն ընդգծեց, որ իրավական հարթության մեջ մենք ունենք դրական արդյունք, սակայն փաստացի ռազմական գործողությունների դադարեցման առնչությամբ մեծ հույսեր պետք չէ կապել, որովհետև ՄԻԵԴ–ն այս վճիռների կատարման արագ մեխանիզմներ պարզապես չունի:

«Դրանց չկատարումը հետագայում կարող է հանգեցնել Եվրոպայի խորհրդի շրջանակներում Թուրքիայի հեղինակության անկմանը կամ այլ պետության հետ՝ Եվրոպա-Թուրքիա, կամ Եվրոպա-Ադրբեջան հարաբերությունների սրման կոնտեքստում: Այս որոշումների չկատարումը կարող է շահարկվել և քաղաքականացվել հօգուտ նույն Եվրոպայի, բայց դրա անմիջական արդյունքը կոնֆլիկտի դադարեցման վրա, կարծում եմ, չի կարող լինել»,- նշեց Սիրանուշ Սահակյանը: