Ադրբեջանի հետ համաձայնեցված, թաքուն պահված հուշագիրը «Հրապարակ»

11.02.21 | 09:13

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից 2020 թվականի նոյեմբերին 9/10-ին համաձայնեցված կապիտուլյացիայի (եռակողմ հայտարարություն) և 2021 թվականի հունվարի 11-ին Մոսկվայում հավելյալ հայտարարությունից բացի կա մի հուշագիր, որը վերաբերում է տարածաշրջանային հաղորդակցության ուղիների ապաշրջափակմանը։ Հուշագիրը վերաբերում է նոյեմբերյան հայտարարության 9-րդ կետին։ «Տարածաշրջանում բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային կապերն ապաշրջափակվում են: Հայաստանի Հանրապետությունը երաշխավորում է տրանսպորտային կապերի անվտանգությունը Ադրբեջանի Հանրապետության արևմտյան շրջանների և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև` երկու ուղղություններով քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և ապրանքների անխոչընդոտ տեղաշարժը կազմակերպելու համար: Տրանսպորտային հաղորդակցության հսկողությունն իրականացնում են ՌԴ ԱԴԾ [Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության դաշնային ծառայություն] Սահմանապահ ծառայության մարմինները: Կողմերի համաձայնությամբ կապահովվի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունը և Ադրբեջանի արեւմտյան շրջանները կապող տրանսպորտային նոր ուղիների շինարարությունը»,- գրված է նոյեմբերյան հայտարարության 9-րդ կետում։ Հուշագրի մասին երեկ բարձրաձայնել էր ՀՀ նախկին վարչապետ (1993-96), «Ազատություն» կուսակցության նախագահ Հրանտ Բագրատյանը, ով փետրվարի 6-9-ը Կապանում էր եղել։ Բագրատյանը նշել, որ Կապան - Գեղանուշ - Ճակատեն - Շիկահող - Սրաշեն - Ծավ - Շվանիձոր ճանապարհի վրա ամենուր տեսել է ռուսական պատրուլը [պարեկություն]։ «Ռուսական սպան համբերատար ինձ բացատրում է, որ քանզի երթևեկության անվտանգության խնդիր կա (իմա՝ հայերիս համար), իրենք, համաձայն "հուշագրի" կոչված են դա ապահովելու։ Ի՞նչ հուշագիր։ Սիրով ինձ է տրամադրում ՀՀ և Ադրբեջանի միջև ստորագրված մի հուշագիր՝ 6 կետից»,- գրել էր քաղաքական գործիչը ֆեյսբուքյան իր էջում։ Բագրատյանը նաև հրապարակել է հուշագրի լուսանկարը։ Փաստորեն ստացվում է 2020 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Սյունիքից Նիկոլ Փաշինյանին վտարելը, 2021-ի հունվարին Սյունիքում Տիգրան Ավինյանին մերժելն ավելի խորը հիմքեր կարող են ունենալ՝ հաշվի առնելով հերթական թաքուն որոշումը կապված պետական սահմանների, մարդկանց կյանքի և անվտանգության պայմանների հետ։ Մինչ Բագրատյանի գրառումը՝ իմքայլական շրջանակները չէին էլ հրապարակել այս հուշագիրը։ «Հրապարակը» Սյունիքի մարզի Մեղրի համայնքի ղեկավար Մխիթար Զաքարյանից հետաքրքրվեց, թե արդյոք ծանոթ է այդ հուշագրին։ Նա ասաց, որ հուշագրին ծանոթացել է ոչ թե իշխանություններից, այլ անձնական, ընկերական կապերի շնորհիվ։ Ճշտող հարցին՝ «այսինքն՝ ինֆորմացիա ունեիք, որ այդպիսի հուշագիր կա, թե՞ Դուք տեսել էիք այդ հուշագիրը», պատասխանեց․ «Ես տեսել էի։ Քանի որ կոնֆիդենցիալ ինֆորմացիա է, պաշտոնապես տրամադրված չէ, ճիշտ չէի համարում դրա մասին խոսել։ Հուշագիրը տեսել եմ մոտ 1 ամիս առաջ՝ հունվարի սկզբներին»։ Հարցին՝ «ո՞վ էր ցույց տվել», պատասխանեց, որ չի կարող ասել։ «Դա պաշտոնապես չէր տրամադրված։ Ընկերական, անձնական կապերի միջոցով էի դա տեսել»։ Հուշագիրը ցույց տվողը Հայաստանի իշխանություններից չի եղել։ «Իշխանություններն ինչքան հնարավոր է, ամեն ինչ գաղտնի են պահում։ Իշխանությունը պետք է մեզ ցույց տար։ Համենայնդեպս Հայաստանի քաղաքացուց չենք իմացել»,- ընդգծեց նա։

- Իսկ այդ հուշագրի հետ կապված ի՞նչ դիրքորոշում եք հայտնել։ Հայաստանի «Գորիս- Դավիթ Բեկ» ավտոճանապարհի վերաբերյալ կոորդինատներ են նշված։ նշվում է ռուսական սահմանապահ ծառայության պարեկության մասին։

- Ես մնում եմ իմ կարծիքին, որ մեր իշխանությունները [«իմքայլական» օրենսդիր ու գործադիր] կոմպետենտ չեն։ Մեր կառավարությունում ի վիճակի մարդ չեմ տեսնում, որ կարող է այս պրոցեսները ղեկավարել (սրտի ցավով եմ ասում), դե Ազգային անվտանգության ծառայությունը չհաշված։ Բայց սա Ազգային անվտանգության ծառայության անելիքը չէ, կառավարության անելիքն է։ Իսկ այս տխուր, խառը իրավիճակում, որ ռուսական սահմանապահներն էլ երաշխավորում են, անվտանգություն են ապահովում, այսինքն՝ պարեկություն են իրականացնում, սրտհովություն եմ ինչ որ տեղ համարում։ Այս խառը վիճակում համարում եմ դրական, ռուսերեն ասած՝ «хоть что-то» [գոնե ինչ-որ բան]։ Մեր հայկականը չի անում, գոնե ռուսական զորքերն են անում։ Ավանդական կապեր ունենք, քանի որ ռուսական սահամապահ ջոկատն է իրականացնում այդ պարեկությունը, բավականին վստահություն կա։ Բայց դա, իհարկե, չի փարատում մեր բոլոր մտավախությունները։ Մեր մտավախությունը կփարատվի այն ժամանակ, երբ որ մենք կտեսնենք, որ մեր կառավարությունը կոմպետենտ է՝ այդպիսի պրոցեսները ո՛չ գաղտնի է պահում, անում է հրապարակային։ Սահմանի ճշգրտում, դեմարկացիա, դեմիլիտացիա՝ այդ պրոցեսները պետք է թափանցիկ լինեն։ Ցավոք սրտի, դա չենք տեսնում։

«Իրականում շատ ծանր է վիճակը։ Կաբինետում նստած չեն էլ պատկերացնում՝ ինչի մասին է խոսքը։ Ալարում են գան, տեղում նայեն։ Էդ թեմաների մասին, մեր քաղաքացին, մեր բնակիչը չպետք է այլ պետության զինվորականից լսի (չեմ ասում՝ թշնամուց, դա թողնենք մի ուրիշ հարթության քննարկման)՝ ո՛չ ռուս զինվորականից, ո՛չ էլ մանավանդ ադրբեջանական զինվորականից։ Մեր քաղաքացին, մեր համայնքը, մեր համայնքապետարանը, համայնքապետը, ճիշտ չէ, որ իրենցից է այդպիսի ինֆորմացիան լսում։ Կամ էլ պիտի մեր համապասխան մարմինն այդ ինֆորմացիան ստանա և փոխանցի մեզ արդեն մշակված։ Վատ երազում էլ այսպիսի բան չէր կարելի պատկերացնել»,- եզրափակեց Մխիթար Զաքարյանը։

Մեղրիի համայնքապետի խոսքերից կարելի ենթադրել, որ Զաքարյանին նույնպես ռուսական կողմն է ցույց տվել, ինչպես Բագրատյանի դեպքում։ «Հրապարակը» Հրանտ Բագրատյանից հետաքրքրվեց, թե հուշագիրն իրենից ի՞նչ է ներկայացնում, և հավելյալ ի՞նչ մեկնաբանություն է կարող տալ բացի իր երեկվա գրառումը։ «Չեմ իմանում, դա Նիկոլից պետք է հարցնեք՝ «ի՞նչ է ներկայացնում»։ Գրված է «հուշագիր», բայց մեջը որոշված է Հայաստանի սահմանը։ Հուշագրով սահման չեն որոշում»,- նշեց «Ազատություն» կուսակցության նախագահը։ Նշենք, որ պարեկությունն իրականացնում է ՌԴ ԱԴԾ Սահմանապահ ծառայությունը՝ «ԳՈՐԻՍ – ԴԱՎԻԹ-ԲԵԿ – ԿԱՊԱՆ - ՃԱԿԱՏԵՆ ճանապարհներով անվտանգ շարժն ապահովելու համար»։ Հուշագրի 6-րդ կետում գործունեության ժամկետ նշված է 5 տարին՝ ավտոմատ 5 տարով երկարացմամբ, եթե կողմերից մեկը (Հայաստան, Ադրբեջան) ժամկետի ավարտից առաջ 6 ամսվա ընթացքում չհայտարարի տվյալ իրավիճակի իրագործման դադարեցման մասին։ Հուշագրում նշված է, թե ինչ կոորդինատներով, ինչ սահմանվածությամբ են հսկվում, ինչ կերպ են օգտագործվում «ԳՈՐԻՍ – ԴԱՎԻԹ ԲԵԿ» և «ԿԱՊԱՆ – ՃԱԿԱՏԵՆ» ավտոճանապարհային տեղամասերը։