Լուծման բանալին Վրաստանում չի գտնվում

30.05.22 | 23:08

Lragir.am-ի զրուցակիցն է Վրաստանում Հայաստանի հյուպատոս Արեն Առաքելյանը

Պարոն Առաքելյան, ինչո՞վ է պայմանավորված Վրաստանի տարածքում մեծ թվով բեռնատարների կուտակումը։ Հայ բեռնափոխադրողները վերջին շրջանում պարբերաբար բողոքում են, որ Վերին Լարսի անցակետ տանող ճանապարհներին մեծ հերթեր են։

Միայն Վրաստանի տարածքում չէ բեռնատարների կուտակումը, խնդիրը վրաց-ռուսական սահմանին է, և սահմանի երկու կողմերում էլ կան հերթեր։ Արդեն 1-1․5 ամիս է կա այս խնդիրը, և հիմնական պատճառները հետևյալն են։ Նախ` խիստ մեծացել է բեռնատար մեքենաների հոսքը։ Ռուս-ուկրաինական պատերազմի հետևանքով ռուսական և բելառուսական բեռնատարներն իրավունք չունեն մուտք գործել Եվրոպա։ Եվ այդ հոսքերն արդեն տեղափոխվել են Վերին Լարսով ու Թուրքիայով։ Երկրորդ խնդիրը Միջինասիական ու թուրքական ուղղությունն է, նախկինում այս ուղղություններով գնացող բեռնատարները գնում էին Ադրբեջանի տարածքով։ Վերջին 1-1․5 ամսվա ընթացքում գրեթե բոլորը միանգամից տեղափոխվեցին դեպի Վերին Լարսի անցակետ։ Լավ լուրն այն է, որ վերջին մեկ շաբաթվա ընթացքում Ադրբեջանն արդեն սկսել է ընդունել, և այդ ուղղությամբ բեռնատարներն արդեն այդ ճանապարհով են երթևեկում։ Մյուս խնդիրն այն է, որ մայիսի 16-ից բացվեց Ռուսաստանի սահմանը, որը կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով 2020 թվականից փակ էր։ Դրանով պայմանավորված՝ վերջին 10 օրվա ընթացքում օրական 500-600 մեքենա է մտնում Ռուսաստան և Ռուսաստանից դուրս գալիս։ Իսկ սահմանապահ ծառայությունները հիմնականում առավելությունը տալիս են մարդատար մեքենաներին, որովհետև այնտեղ կանայք են, երեխաներ, ծերեր։ Այսինքն՝ այս իրավիճակին գումարվում է այն, որ ուղևորահոսքերն էլ են ավելացել։ Եվ մյուս ամենակարևոր խնդիրը՝ անցակետի կոնկրետ ռուսական հատվածի թողունակությունն է, որը ներկայում օրական 320-350 բեռնատար մեքենա է կազմում։

Այսինքն՝ անցակետի ռուսական կողմի թողունակությունն է քիչ։

Այո, միանշանակ, որովհետև վրացական կողմի համար այդ գործընթացը հեշտ է, իրենք հիմնականում տրանզիտ են ձևակերպում, և դա 5-10 րոպե է տևում։ Վրացական կողմն օրական պատրաստ է ընդունել մինչև 650-750 բեռնատար մեքենա, որովհետև տրանզիտի ձևակերպումը շատ ավելի հեշտ է։

Իսկ արհեստական խոչընդոտներ կարո՞ղ են լինել։

Եթե այս իրավիճակը շարունակվի, Ռուսաստանում նույնիսկ պարենային խնդիրներ կարող են առաջանալ։ Այսինքն՝ եթե եվրոպական ուղղությունը փակ է, իրենք սկսել են օգտագործել այս ուղղությունը, որևէ նախադրյալ չկա, որ Ռուսաստանին այս իրավիճակը որևէ կերպ կարող է շահավետ լինել։ Այսինքն՝ իրենք էլ են հիմա սահմանի արդիականացման ուղղված լայն թափով աշխատանքներ իրականցնում, որպեսզի թողունակությունը մեծացնեն։ Հուլիսի վերջին արդեն պլանավորվում է էապես մեծացնել թողունակությունը, ներկայում ինչքան աշխատում են, գծերը կրկնապատկվելու են։ Եվ ըստ պլանի՝ տարվա վերջ դա էլ է կրկնապատկվելու։

Հայաստանի գյուղմթերքի արտահանման սեզոնն է սկսվում, այս իրավիճակում փոխադրողները բարդ խնդիրների առաջ են կանգնելու, ի՞նչ աշխատանք եք տանում։

Իրականում մենք էլ ենք դրան պատրաստվում և գիտենք, որ դա հեշտ չի լինելու, որովհետև դա մի քանի օրերի լուծելիք խնդիր չէ։ Քանի որ սա Հայաստանը առևտրային գործընկերների հետ կապող հիմնական ճանապարհն է, դեսպանության համար սա առանջնային խնդիր է հանդիսանում և Վրաստանում ՀՀ դեսպան Ռուբեն Սադոյանի անմիջական վերահսկողության տակ է գտնվում հարցը։ Ինքն էլ է հանդիպումներ ունենում Վրաստանի պատկան մարմինների ներկայացուցիչների հետ, և լուծումներ ենք փնտրում, թե ինչպես կարող ենք թեթևացնել իրավիճակը։ Լուծման բանալին Վրաստանում չի գտնվում, որովհետև, ինչպես արդեն ասացի, դա կոնկրետ Վերին Լարսի թողունակության խնդիրն է։

Դեսպանության առաջնային խնդիրը համամասնություն ու պայմաններ ապահովելն է, որպեսզի հայկական բեռներն ու բեռնափոխադրողներն այլ երկրների փոխադրողների նկատմամբ անբարենպաստ վիճակում չհայտնվեն։ Մենք անընդհատ կապի մեջ ենք վարորդների հետ, դեսպանությունը բաց է, անընդհատ պատասխանում ենք վարորդների հարցերին։ Կապի մեջ ենք Վրաստանի պատկան մարմինների, նաև տեղի ոստիկանության հետ, որպեսզի վարորդների հետ խնդիրներ առաջանալու դեպքում արագ արձագանքեն։ Արագ փչացող բեռներ տանող վարորդներն ասում են, որ իրենք պետք է առավելություն ունենան, բայց մյուս կողմից ունենք տնտեսվարողներ, որոնց ապրանքները շատ ավելի թանկ արժեն ու ավելի կարևոր են պետության ու տնտեսության համար։ Եթե արագ փչացողները գնան, այս մյուս բեռները պետք է 1-1․5 ամիս մնան ճանապարհներին, և մենք փորձում ենք այս համամասնությունը այնպես պահել, որ ոչ ոք ոչ շահավետ իրավիճակում չհայտնվի։

Ստացվում է, որ Վերին Լարսի անցակետը պատրա՞ստ չէ նման ֆորս մաժորային իրավիճակներում սպասարկելու բեռնափոխադրումները։

Իրականում մի քանի խնդիրներ միացել են իրար, և այսպիսի իրավիճակ է ստեղծվել։ Արդյունքում՝ միայն Հայաստանը չէ, որ տուժում է, բայց այս ճանապարհը մեզ համար երևի ավելի կարևոր է, քան մյուս պետությունների համար։