ԼՂ խնդրի լուծումը ԼՂ ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի ճանաչումն է. Վիգեն Սարգսյանի հարցազրույցը

14.03.17 | 18:51

ԼՂ խնդրի լուծումը ԼՂ ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի ճանաչումն է։ Այս մասին ասել է Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյանը Russia Today ռուսական միջազգային հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում՝ խոսելով տարածաշրջանում անվտանգության ոլորտում առկա խնդիրների՝ այդ թվում Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման մասին:

-Ցավոք, այսօր կայունությանը սպառնացող հիմնական խնդիրները կենտրոնացած են Մերձավոր Արևելքում: Հայաստանը գտնվում է այդ պայթյունավտանգ տարածաշրջանի անմիջական հարևանությամբ: Որքա՞ն լուրջ է Հայաստանի համար, օրինակ, սիրիական հակամարտության սրացման, արմատական իսլամիզմի տարածման և ընդհանրապես Մերձավոր Արևելքում անկայունության հնարավոր մեծացման վտանգը:

-Արմատական իսլամիզմ բառակապակցությունում բանալի բառն արմատականն է, որովհետև անկախ նրանից, թե որ բառին է կցվում այդ մակդիրը՝ ամբողջությամբ փոխում է և՛ գործընթացների ընկալումը, և՛ այն հասկացությունների ընկալումը, որոնց նկատմամբ կիրառվում է այդ «արմատական» մակդիրը: Որովհետև իսլամական աշխարհի հետ Հայաստանն ունի բավականաչափ խորը և պատմական հարաբերություններ, մենք հազարամյակներ շարունակ կողք կողքի ենք ապրում Իրանի հետ, ունենք շատ սերտ փոխգործակցություն արաբական աշխարհի շատ երկրների հետ, և բնականաբար այն, ինչ տեղի է ունենում Մերձավոր Արևելքում, չի կարող չանհանգստացնել Հայաստանին, որովհետև նախևառաջ Մերձավոր Արևելքն ավանդաբար եղել է տուն հսկայական հայկական սփյուռքի համար: Այն, ինչ այսօր տեղի է ունենում Սիրիայում, չի կարող չանհանգստացնել յուրաքանչյուր հայի: Գիտեք, որ մինչ այժմ Հալեպում գոյություն ունի ամենախոշոր հայկական սփյուռքերից մեկը, Հայաստանը միակ երկիրն է, որ մինչ այժմ շարունակում է Հալեպում իր հյուպատոսության աշխատանքը: Եվ չնայած բոլոր դժվարություններին՝ մենք Ռուսաստանի հետ իրականացնում ենք Սիրիա մարդասիրական օգնության մատակարարման հետ կապված մի շարք նախագծեր, և դա մեր պարտքն ենք համարում: Բնականաբար, մեր օրերում տարածաշրջանի ընկալումը շատ է փոխվել, որովհետև եթե հարցնեք մարդկանց Հայաստանում, կարծում եմ նաև Վրաստանում ու Ադրբեջանում՝ ի՞նչ է տարածաշրջանը, հավանաբար նրանք կնշեն հենց այդ երեք երկրները, որովհետև հենց հետխորհրդային ընկալման մեջ տարածաշրջանն Անդրկովկասյան կամ ինչպես այն այժմ անվանում են՝ Հարավկովկասյան տարածաշրջանն է: Բայց իրականությունն այն է, որ Մերձավոր Արևելքը գտնվում է այստեղից մեկուկես-երկու ժամվա թռիչքի հեռավորության վրա: Եվ բնականաբար ամենը, ինչ տեղի է ունենում այնտեղ, չի կարող ուղղակիորեն չազդել մեր տարածաշրջանի անվտանգության համակարգի վրա:

-Իսկ ընդհանրապես ըստ Ձեզ՝ ո՞րն է Հայաստանի անվտանգության համար հիմնական սպառնալիքը:

-Եթե խոսենք ռազմական անվտանգության մասին, ապա բոլորին հայտնի է, որ Հայաստանը Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ֆիզիկական անվտանգության և իր հողի վրա, իր պատմական հայրենիքում խաղաղ ապրելու իրավունքի երաշխավորն է, և Հայաստանը շատ է ներգրավված այդ անվտանգության ապահովման գործում: Ամեն օր ոչ միայն Լեռնային Ղարաբաղի և Ադրբեջանի շփման գծում, այլև Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պետական սահմանին տեղի են ունենում սադրանքներ: Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերն ամեն օր արձագանքում են դրանց մշտական մարտական հերթապահության ռեժիմում: Եթե խոսենք խնդիրների ավելի լայն շրջանակի մասին, ապա հարկավոր է նշել այն ամենը, ինչի մասին մենք արդեն խոսել ենք՝ այդ թվում միջազգային ահաբեկչության վտանգը և կիբեռանվտանգությունը: Բայց եթե խոսենք ավելի գլոբալ առումով՝ ես պարզապես վստահ եմ, որ Հայաստանի համար գլխավոր մարտահրավերը ժողովրդավարական բարեփոխումների լիարժեք իրականացումն է, որովհետև կառավարման համակարգը՝ հիմնված քաղաքացիական հասարակության ներգրավվածության բաց մեխանիզմների վրա, բոլոր ժողովրդավարական ինստիտուտների գործունեության վրա, անկասկած, երկրի անվտանգության ամենակարևոր երաշխիքներից է: Հայաստանն ակտիվորեն ներգրավված է մի շարք երկկողմ և բազմակողմ ձևաչափերում, նախևառաջ՝ ՀԱՊԿ-ի շրջանակում: Մենք մեծ պատասխանատվությամբ մոտեցանք այդ կազմակերպությունում անցած տարի մեր նախագահությանը: Շատ ուրախ ենք, որ հենց մեր նախագահության ընթացքում հնարավոր դարձավ ընդունել ՀԱՊԿ անվտանգության ռազմավարությունը, և հույս ունենք, որ մեր կազմակերպությունը կկարողանա իսկապես ստեղծել գործիքներ՝ անհրաժեշտ միջազգային և տարածաշրջանային անվտանգության համակարգում ավելի ակտիվ ներգրավվածության համար, մասնավորապես՝ ՀԱՊԿ-ի խաղաղարար ուժերի զորակազմը, ինչն իմ կարծիքով՝ կմեծացնի այդ կազմակերպության դերը տարածաշրջանային և միջազգային գործընթացներում:

Այսօր Հայաստանը նաև ակտիվ համագործակցում է Հյուսիսատլանտյան դաշինքի հետ, և այդ համագործակցության հիմնական բաղադրիչը մեր մասնակցությունն է խաղաղարար գործողություններին: Մենք կարծում ենք, որ դա հնարավորություն է տալիս մեր երկրին իր ներդրումն ունենալ տարածաշրջանային և միջազգային անվտանգության ապահովման գործում:

-Խոսելով Եվրասիական տարածքում անվտանգության մասին՝ անհնար է շրջանցել Լեռնային Ղարաբաղի հարցը: Դուք ունե՞ք պատկերացում՝ ինչպե՞ս կարգավորել այդ խնդիրը:

-Ղարաբաղյան հակամարտությանը լուծում գտնելու համար հարկավոր է լիովին հասկանալ հարցի էությունը, որը դարձավ տվյալ հակամարտության հիմքը: Դա Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի պայքարն է ինքնորոշման համար: Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի լուծումը Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքի ճանաչումն է՝ պետության ճանաչման միջոցով: Չնայած ճանաչված չլինելուն՝ Ղարաբաղը կարողացել է ապացուցել, որ անգամ այդ պայմաններում հնարավոր է կառուցել անվտանգության, դատական իշխանության համակարգեր և երկրի կառավարման ժողորդավարական ինստիտուտներ: Եվ ես կարծում եմ, որ առանց այդ իրողությունները լիարժեք հաշվի առնելու՝ Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի լուծումը պարզապես անհնար է: Մենք ելնում ենք նրանից, որ գոյություն ունի միջազգայնորեն ամրագրված հրադադարի մասին համաձայնագիր, այն իրավաբանորեն պարտավորեցնող է և անժամկետ: Այն կնքվել է այն համատեքստում, որ կողմերը՝ Ադրբեջանը, Լեռնային Ղարաբաղը և Հայաստանը, համաձայնել են այդ հակամարտության կարգավորման ուղիները որոնել բացառապես խաղաղ ճանպարհով: Եվ մենք կարծում ենք, որ հրամայական է Վիեննայում և Սանկտ Պետերբուրգում նախագահների մասնակցությամբ հանդիպումներում ձեռքբերված պայմանավորվածությունների լիարժեք իրագործումը, և շփման գծում մոնիթորինգի, իրավիճակի գնահատման անկախ փորձագիտական մեխանիզմների ստեղծումը վստահության կառուցման կարևոր բաղադրիչ է, իսկ առանց վստահության՝ նման հակամարտությունը պարզապես հնարավոր չէ լուծել:

Հասարակության տրամադրվածությունը և համախմբումը բանակի շուրջ իսկապես շատ բարձր մակարդակի վրա է: Մենք, միջազգային վիճակագրության համաձայն, բնակչության շնչին հասնող ամենառազմականացված երկրներից ենք՝ հաշվի առնելով զինված ուժերի քանակը երկրի բնակչության թվի հետ հարաբերակցությամբ: Դա իսկապես մեծ բանակ է, և պաշտպանության նախարարի պաշտոնին անցնելով՝ ես առաջարկեցի վերադառնալ «ազգ-բանակ» կոնցեպտին:

Աղբյուրը` Tert.am