Արևմտյան գծի այս բացահայտ տապալման համար ինչ-որ մեկը պետք է պատասխան տա՞

04.04.17 | 10:39

«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է հրապարակախոս, քաղաքագետ Անուշ Սեդրակյանը:

– Տիկին Սեդրակյան, չորս քաղաքական ուժ և դաշինք ներկայացված կլինեն խորհրդարանում, հինգը դուրս մնացին: Սպասվա՞ծ արդյունքներ էին:

– Միանշանակ սպասված էին, և տպավորությունները, ի տարբերություն շատ շատերի, այդքան հոռետեսական չեն, որովհետև բյուրեղացան մի շարք հիմնախնդիրներ, որոնք մինչ այդ ծածկվում էին տարբեր տիպի կեղծիքի վարագույրների տակ: Թեզ համար առաջին՝ ադմինիստրատիվ և նյութական ռեսուրսները շատ ուժեղ են միայն այն դեպքում, երբ չկա գաղափարական ռեսուրս: Եվ եթե ընդդիմությունը իր գաղափարական ռեսուրսը հիմնականում կենտրոնացնում է հակաիշխանական օրակարգի վրա, և երբ բոլորն են կիսում այդ հակաիշխանական օրակարգը, բնական է, որ մարդիկ իրենց վստահության քվեն տալու են, իրենց պատկերացմամբ, ավելի կայուն, արդեն իշխանությունը գրաված և կանխատեսելի ուժի: Դրա համար ընտրակաշառքը դիտարկել ժողովրդի ծախվածության և տգիտության արդյունք, սխալ է, որովհետև մենք ունեցել ենք հզոր ադմինիստրատիվ կոմունիստական ռեսուրս 1988-ին, բայց հենց հայտնվեց այլընտրանքային ուժեղ գաղափար, ապա ժողովուրդը մի մարդու նման այդ ռեսուրսը տապալեց, այսինքն՝ Հայաստանում դա հնարավոր է: Եվ երկրորդ թեզ՝ ընդդիմությունը իսկապես չի աշխատում քաղաքացու հետ առանձին-առանձին: Շատ ընդդիմադիր կուսակցություններ սկսեցին իրենց ընդդիմադիր գործունեությունը ընտրություններից չորս ամիս առաջ: Մնացածները, որոնք սկսել էին նախօրոք, նախընտրեցին գրասենյակներում պլաններ մշակել, փոխանակ գնալ և յուրաքանչյուր ընտրողի կարողանալ առավելապես պարզ բացատրել իր սեփական պատկերացումների առավելությունները: Բացի այդ, ժողովրդի քվեարկությունը նաև բոլոր նախորդ հիասթափությունների արդյունքն է: Ժողովուրդն անվերջ ներկա է եղել, թե ինչպես է սպառվել իր բողոքական ռեսուրսը: Տեսեք, մենք ունենք տարբեր պարտված ընդդիմադիր պայքարների վիճակագրություն, որտեղ պարտված ընդդիմադիր պայքարներում բոլոր դեպքերում մեղավոր էին այդ ընդդիմադիր ղեկավարները, որոնք ղեկավարում էին այդ շարժումը: Մենք ունեցել ենք 2008 թվական, ունեցել ենք Մարտի մեկ, ունեցել ենք մի լիդեր, ով ասում էր՝ իրենից բացի, ոչ մի զոհ չէր ակնկալում, և հիմա դուրս է գալիս հրապարակ նոր, այսպես կոչված, խաղաղության ծրագրով: Սա մեկ հիասթափություն: Մենք ունեցել ենք ՕԵԿ-ի հիասթափություն, որը երեք անգամ փորձել է փոխել իր դիսկուրսը իշխանականից ընդդիմադիրի: Եվ վերջապես՝ եղել է Րաֆֆի Հովհաննիսյանի ռեսուրսը, որը սպառվել է, երբ ընդդիմադիր պայքարը ավարտվել է հացադուլով և դրանից հետո աղոթքով: Չի կարելի մարդկանց մեղադրել սեփական սկզբունքը մինչև վերջ չտանելու մեջ: Ի վերջո, հեղափոխական պայքարը ընտրական ոլորտում հիմնականում նաև սկզբունքայնության պայքար է: Ընդդիմության մեջ մարդիկ դա չեն տեսել և գնում են այնտեղ, որտեղ գոնե կա նյութական օգնություն: Ուզում եմ ևս մեկ անգամ ընդգծել՝ երբ Ղարաբաղյան պատերազմն էր, որևէ մեկը չմտածեց սեփական կյանքի մասին: Այն մարդիկ, որոնք իբր մտածում էին իրենց սեփական գրպանի մասին, այդ պահին չմտածեցին իրենց սեփական կյանքերի մասին, քանի որ այդ օրակարգը փորձված, ճշտված և գաղափարական օրակարգ էր: Փաստորեն ստացվում է այնպես, որ Արցախը միակ գաղափարական օրակարգն է, որն ունի մասսայական պոպուլյարություն, մարդկային ներդրվածություն մարդկային գիտակցության մեջ: Ինչ է լինելու դրանից հետո՝ չգիտեմ, բայց համենայնդեպս, այս անգամվա ընտրությունները վերջապես պատռեցին բոլոր պսևդոընդդիմությունների և պսևդոօրակարգերի շղարշը: Ժամանակն է ձևավորել նոր ընդդիմադիր դաշտ և նոր օրակարգ:

– Որակապես այլ խորհրդարա՞ն կունենանք:

– Մենք կունենանք նույն խորհրդարանը, քանի որ, այնուամենայնիվ, չի փոխվել երկրի հիմնական քաղաքականությունը, նույն կոռուպցիան կա, նույն ռուսամետությունը: Դրա համար եկեք որևէ հույսեր չփայփայենք: Բայց ուրիշ բան է փոխվում, փոխվում է գլոբալ աճպարարության ժամանակաշրջանը, քաղաքականության ինտրիգային ժամանակաշրջանը փոխվում է դառը ճշմարտության տիրույթով: Եվ այդ դառը ճշմարտության տիրույթը շատ ավելի նախընտրելի է, քան այն բոլոր կեղծ խաղերը, որ մինչև հիմա արվում էին քաղաքական դաշտում: Վերջապես եկել է ազնիվ, բայց ոչ պարզունակ քաղաքականության ժամանակը: Այս կոնտեքստում ինձ մեկ ուրիշ հարց է մտահոգում, քանի որ ինքս համոզված արևմտամետ եմ և վստահ եմ, որ Հայաստանում հաղթելու են ժողովրդավարական արժեքները, քանի որ սա քրիստոնյա երկիր է՝ հին պատմությամբ, և ուրիշ ճանապարհ չունի, բայց հարց եմ տալիս՝ վերջիվերջո, արևմտյան գծի այսպիսի բացահայտ տապալումը քաղաքականության մեջ պիտի՞ ունենա պատասխանատու, այսինքն՝ այն միջազգային հանրությունը, ՀԿ-ները պե՞տք է վերջիվերջո վերանայեն իրենց շարժման ուղղվածությունը, ներդրումների գիծը, թե՞ պետք է նույն կերպ շարունակեն: Ինձ մտահոգում է այն, որ ընտրություններից առաջ ԵՄ-ի հետ համաձայնագիրը դարձյալ հետաձգվեց, ինձ մտահոգում է այն, որ մինչև հիմա մենք չունենք մասսայական ինֆորմացիայի արևմտյան աղբյուր, և ինչքան ես փորձում եմ առաջ տանել, որևէ ձևի ըմբռնում չեմ գտնում և՛ դրսոմ, և՛ ներսում: Կաշառքը, ռեսուրսը, պաշտոնը, աշխատանք պահպանելը՝ դրանք կրթություն և երկար բացատրություն չեն պահանջում: Դրանք այն պարզ ճշմարտություններն են, որ մարդիկ առանց բացատրելու էլ գիտեն, դրա համար գնում են և ձայնը տալիս են ՀՀԿ-ին և ԲՀԿ-ին: Բայց պետությունը, ժողովրդավարությունը, ազգային անվտանգությունը, հարկային դաշտը, ռեսուրսների բաժանումը՝ դրանք բոլորը այն բնագավառներն են, որտեղ պետք է տիտանական աշխատանք, բացատրություն, ինչ-որ տեղ՝ պրոպագանդա, և այդ պրոպագանդան պետք է լինի մասսայական: Դրա համար եմ ասում՝ միջազգային հանրությունը արդյոք չի՞ թերացել այդ հարցում: Արդյոք Հայաստանը դուրս չի՞ մնացել քաղաքակրթական դասերի տիրույթից:

– Այսինքն՝ այստեղ առաջին հերթին անելիք ունի Արևմո՞ւտքը:

– Արևմուտքը միշտ կարծում է, որ մարդիկ պետք է հասկանան, որ ժողովրդավարությունը լավ է, որովհետև ժողովրդավարությունը իսկապես լավ կարգ է, բայց դա բավական չէ: Մենք չպետք է մոռանանք, որ Հայաստանում անկախություն հռչակելու պահից ամեն ինչ արվել է, որ Հայաստանում սպանվի ժողովրդավարական գիծը, որ Հայաստանում ուղղակի տապալվի արևմտամետ գիծը, և դրա համար խորհրդարանում նույնիսկ ահաբեկչություն է եղել: Եվ որպեսզի հաղթահարվի այդ մամլիչը, լրացուցիչ ջանքեր են պետք, որոնք չեն արվում: