Որոնք են գազից թունավորման ախտանշաններն ու ինչ է հարկավոր անել նման դեպքերում

22.10.17 | 15:25

Կենցաղում օգտագործվող գազերից ամենատարածվածը մեթանն է, սակայն այն խիստ թունավոր է ու կարող է դառնալ առողջական լուրջ խնդիրների և անգամ մահվան պատճառ: Նման հետևանքներից խուսափելու համար հարկավոր է իմանալ, թե ինչ հատկություններով է օժտված այդ գազը, որոնք են թունավորման ախտանշանները և ինչ է հարկավոր անել թունավորման դեպքում:

Առաջին հերթին հարկ է հիշել, որ մեթանն անգույն և անհոտ գազ է: Հարկավոր է հաշվի առնել, որ կենցաղում օգտագործվող այս գազին բոնորոշ հոտը պայմանավորված է հավելումով, սակայն վատ հոտառություն ունեցող մարդիկ չեն զգա անգամ այդ հոտը: Այս գազը բնորոշվում է վառվելու ժամանակ առաջացող կապտավուն բոցով: Բացի այդ, օդի հետ խառնվելով այն կարող է դառնալ պայթյունավտանգ:

Մեթանն օդից թեթև է, ուստի ազատ տարածությունում այն վտանգավոր չէ, քանի որ բարձրանում է վերև և չի հայտնվում մարդկանց թոքերում: Սակայն այն կարող է խիստ վտանգավոր լինել փակ տարածությունում, որտեղ այն կարող է կուտակվել: Թունավորվելու համար օդում գազի կոնցենտրացիան պետք է լինի 25-30%:

Մեթանը կարող է հեշտությամբ ներթափանցել գլխուղեղ և ճնշել շնչառական օրգանների աշխատանքը: Բացի այդ, այն կարող է ախտահարել նաև կենտրոնական նյարդային համակարգը: Այս ամենը կարող է հանգեցնել թթվածնային քաղցի, իսկ ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելու դեպքում՝ մահվան:

Մեթանից թունավորման ախտանշաններն ու ծանրության աստիճանները

Գոյություն ունի մեթանից թունավորման ծանրության 4 աստիճան (թեթև, միջին, ծանր, վայրկենական ինտոքսիկացի) և դրանցից յուրաքանչյուրի ախտանշանները տարբեր են լինում: Ձեզ ենք ներկայացնում այդ ախտանշանները.

Թեթև

· գլխացավ,

· արցունքահոսություն,

· ընդհանուր թուլություն,

· սրտամկանի ցավեր,

· գլխապտույտ,

· քնկոտություն:

Միջին

· կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարում,

· թմբիր (կոլապս),

· շարժումների կոորդինացիայի խանգարում,

· սրտամկանի կծկումների հաճախականության արագացում:

Ծանր

· սրտամկանի ախտահարում,

· գիտակցության կորուստ,

· գլխուղեղի ախտահարում,

· թոքերի այտուցվածություն:

Վայրկենական ինտոքսիկացիա,

· գիտակցության կորուստ (մի քանի անգամ շնչելուց հետո),

· շնչահեղձություն (ասֆիքսիա),

· սրտի կանգ (5 րոպեում):

Թունավորման մասին վկայող ամենատարածված ախտանշանը մղկտուն ու բութ գլխացավն է, սակայն շատ հաճախ մարդիկ դա վերագրում են հոգնածությանն ու մրսածությանը: Մյուս ախտանշանը, որը սովորաբար անտեսվում է կամ վերագրվում առողջական այլ խնդրին, կրծքավանդակի ցավն է:

Գազից թունավորման մասին վկայող տարածված ախտանշաններ են գլխապտույն ու շարժումների կոորդինացիայի խանգարումը: Այս դեպքում մարդը չի կարողանում ձեռքեում պահել որևէ իր, իսկ նրա քայլվածքն անկայուն է դառնում: Ավելի լուրջ ինտոքսիկացիայի դեպքում նկատվում է գիտակցության խանգարում և մարդը չի կարողանում պատասխանել անգամ ամենապարզ հարցերին:

Բացի այդ, գազի բարձր կոնցենտրացիան սովորաբար նպաստում է սրտխառնոցի նոպաների առաջացմանը և փսխմանը:

Նշված ախտանշանների դեպքում հարկավոր է շտապ միջոցներ ձեռնարկել: Հարկ է հիշել, որ մարդը սովորաբար շատ արագ է թունավորվում և կարող է կորցնել գիտակցությունն ընդամենը մի քանի րոպե անց: Թունավորման ախտանշանների առկայության դեպքում մարդը պետք է շտապ դուրս գա մաքուր օդին և շտապ օգնություն կանչի:

Առաջին օգնություն մեթանից թունավորման դեպքում

Հարկ է հիշել, որ տուժածը կարող է մահանալ ոչ միայն վայրկենական ինտոքսիկացիայի դեպքում, ուստի հարկավոր է ժամանակին օգնություն ցուցաբերել:

Առաջին հերթին անհրաժեշտ է տուժածին շտապ մաքուր օդին դուրս բերել, իսկ այնուհետև անհապաղ շտապ օգնություն կանչել: Բացի այդ, հարկավոր է անպայման կանխել մեթանի հետագա արտահոսքը: Եթե տուժածը չի կարողանում տեղաշարժվել, ապա անհրաժեշտ է բացել բոլոր դռներն ու պատուհանները, որպեսզի նա սկսի մաքուր օդ շնչել: Այս ամենից հետո հարկավոր է.

· Ազատել տուժածի մարմնի վերին հատվածը հագուստից,

· Իրականացնել արհեստական շնչառություն,

· Տուժածին պառկեցնել բազմոցին,

· Նրա ճակատին կտորի մեջ փաթաթած սառույց դնել,

· Հիվանդի ծնկների տակ բարձեր դնել, որպեսզի նրա ոտքերը մարմնից բարձր լինեն,

· Տուժածի քթին անուշադրի սպիրտով թրջած տամպոն մոտեցնել,

· Շփել հիվանդի կրծքավանդակն ու վերջույթները,

· Եթե հիվանդը փսխում է, պառկեցնել նրան կողքի վրա, որպեսզի չխեղդվի,

· Թույլ ու ընդհատվող շնչառության դեպքում կրկին արհեստական շնչառություն իրականացնել:

Եթե հիվանդի կյանքին արդեն վտանգ չի սպառնում, հարկավոր է նրան մեծ քանակությամբ հեղուկ (չգազավորված ջուր, թեյ, կեֆիր, կաթ) և սորբենտ տալ: Կախված ինտոքսիկացիայի հետևանքով առաջացած խանգարումների ծանրության աստիճանից՝ բժիշկը կարող է նշանակել դեղամիջոցներ, որոնք կազատեն ացիդոզի դրսևորումներից և կվերականգնեն շնչառական օրգանների, սրտամկանի, անոթների և կենտրոնական նյարդային համակարգի աշխատանքը:

Հարկ է հիշել

· Այն տարածքում, որտեղ մեթան է կուտակվել, չի կարելի որևէ կենցաղային սարք միացնել կամ կրակ վառել, քանի որ անուշադրությունը կհանգեցնի պայթյունի և հրդեհի:

· Նման թունավորումների դեպքում տուժածին չի կարելի մորֆին կամ ադրենալին պարունակող դեղեր ներարկել:

· Արհեստական շնչառությունն իրականացնելիս հարկավոր է տուժածի բերանը ծածկել ջրով թրջված կտորով, այլապես մեծ է տուժածի թոքերում գտնվող գազից թունավորվելու հավանականությունը: