Ալիևի ակնարկն ու Հայաստանի ազդակները

08.06.16 | 14:11

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Գերմանիայում խոսել է Ռուսաստանի հետ ռազմավարական գործընկեր լինելու մասին՝ ասելով, թե Բաքուն ու Մոսկվան միմյանց համարում են այդպիսին: Ալիևը նաև հայտարարել է, թե Ադրբեջանին չի նյարդայնացնում այն, որ Ռուսաստանը զենք է վաճառում Հայաստանին: Ըստ նրա՝ Ռուսաստանը խոշոր ռազմարդյունաբերող է և զենք կարող է վաճառել բոլորին: Ալիևը հայտարարել է նաև, թե զենք գնում են ոչ միայն Ռուսաստանից, այլ նաև Թուրքիայից, Իրանից, Իսրայելից և Բելառուսից: Նա հույս է հայտնել նաև, որ Ռուսաստանը կհամոզի հայերին հանձնել տարածքները:

Ի տարբերություն Ալիևի, որը չի նյարդայնանում Հայաստանին ռուսական զենքի վաճառքից, Սերժ Սարգսյանը նույն Գերմանիայում ուղիղ երկու ամիս առաջ ցավ էր հայտնել, որ իր դաշնակիցը զենք է վաճառում Ադրբեջանին: Բայց Սարգսյանն ասել էր, թե չունեն դրա վրա ազդեցության հնարավորություն:

Ադրբեջանն, իհարկե, չունի Հայաստանին ռուսական զենքի վաճառքից նյարդայնանալու պատճառ, քանի որ, ինչպես ցույց է տալիս կյանքը, այդ զենքը Հայաստան չի էլ գալիս: Ի դեպ, Ալիևն, իհարկե, այդքան էլ անկեղծ չէ, քանի որ Ադրբեջանը ՌԴ ԱԳՆ-ին պաշտոնական բողոք հղեց, երբ ռուսական մամուլում տեղեկություն բացահայտվեց Հայաստանին մատակարարվելիք սպառազինության մասին, և տպվեց ցանկը: Ադրբեջանը, որը իբր չի նյարդայնանում այդ վաճառքից, անմիջապես պահանջեց երաշխիք, որ այդ զենքը չի կիրառվի Ադրբեջանի դեմ:

Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն լռում էր մի քանի օր, մինչև Պուտինը հեռախոսազրույց ունեցավ Ալիևի հետ, որից ժամեր անց ՌԴ ԱԳՆ-ն արձագանքեց գրեթե ներողությամբ: Այդ կառույցի ներկայացուցիչ Զախարովան հայտարարեց, թե հուսով են, որ Ադրբեջանն «ըմբռնումով կմոտենա», քանի որ Ռուսաստանը Հայաստանի հանդեպ ունի դաշնակցային պարտավորություններ: Դիվանագետերենից թարգմանաբար դա թերևս նշանակում էր, որ Ռուսաստանը Բաքվին հավաստիացնում էր, որ գոնե «արարողակարգի» համար պետք է ինչ-որ բան վաճառել Հայաստանին:

Զախարովան հայտարարել էր նաև, թե վաճառքն իրականացնելիս հաշվի են առնում հավասարակշռությունը պահելու հանգամանքը: Իսկ նկատի ունենալով այն, որ Ռուսաստանն Ադրբեջանին ավելի քան 5 միլիարդ դոլարի մահաբեր սպառազինություն վաճառելով վաղուց խախտել էր այդ հավասարակշռությունը, պետք է եզրակացնել, որ ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչը Բաքվին հավաստիացնում էր, որ Երևանին չի մատակարարի այնքան և այնպիսի սպառազինություն, որը կասկածի տակ կդնի ռուս-ադրբեջանական ռազմատեխնիկական գործակցության արդյունավետությունը:

Կյանքը հաստատեց, որ դա այդպես էլ կա, քանի որ պարզվում է՝ Ռուսաստանը առայսօր չի իրականացրել անգամ 200 միլիոն դոլարի սպառազինության մատակարարումը: Ընդ որում, խիստ հատկանշական փաստ է այն, որ Հայաստանն անգամ բարձրաձայն խոսել է գործարքը արագացնելու անհրաժեշտության մասին, բայց Մոսկվան չի արձագանքել: Այն դեպքում, երբ ընդհուպ Պուտինի մակարդակով արձագանք է եղել Ադրբեջանի հանդեպ պարտավորությունը որակով կատարելու հարցում, երբ Բաքուն որոշակի դիտողություն էր հայտնել սպառազինության տեխնիկական հագեցվածության մասին:

Ավելին, ինչպես օրերս կամա, թե ակամա բացահայտել էր ՀՀԿ խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Վահրամ Բաղդասարյանը, սպառազինությունը Հայաստան կգա, եթե Հայաստանը վավերացնի ՀՕՊ միասնական համակարգի մասին հայ-ռուսական համաձայնագիրը, այսինքն՝ Ռուսաստանին տա Հայաստանի երկնքում անվտանգության գործողությունների կառավարման լիարժեք մասնակցության իրավունք:

Այդ պարագայում Ադրբեջանն իսկապես չունի նյարդայնանալու կարիք: Ադրբեջանին նյարդայնացնել կարող է այն վիճակը, երբ Հայաստանի և Արցախի անվտանգության հարցը հայկական ձեռքում է, ինչպես քառօրյա պատերազմի օրերին: Այդ պատճառով էլ Բաքուն շտապեց Ռուսաստանի միջոցով դադարեցնել այդ պատերազմը՝ մինչ Հայաստանի անվտանգության տիրույթում ռուսական ազդեցության առավել ընդլայնումն ու տարածումը:

Ներկայումս, փաստացի, տեղի է ունենում հենց այդ գործընթացը, ու պատահական չէ, որ Գերմանիայում Ալիևը խոսում է Ռուսաստանի հետ ռազմավարական գործընկերության մասին՝ Արևմուտքին փաստացի ակնարկելով, որ Մոսկվան կանգնած է իր թիկունքին:

Նշանակո՞ւմ է սա, որ Արևմուտքում Ալիևը չի հասնում իր համար ցանկալի դիվանագիտական դիրքերի և այդ իսկ պատճառով ստիպված է կանգնել Գերմանիայում և խոսել Ռուսաստանի՝ թիկունք լինելու մասին: Ասելն իսկապես դժվար է և բարդ, քանի որ կասկած չկա, որ ներկայումս տեղի է ունենում շատ խիստ և բազմավեկտոր մի աշխարհաքաղաքական գործընթաց: Եվ դրանում, իհարկե, ոչ այնքան մտահոգիչ է այն, ինչ կարող է լինել Ալիևի խաղերի տակ, առավել ևս, որ դրա տակ կարող է և մտահոգիչ ոչինչ էլ չլինել, և դրանք կարող են վկայել միայն նրա փակուղում գտնվելու մասին, որքան մտահոգիչ է այն, թե ինչով է զբաղված այսօր պաշտոնական Երևանը:

Իսկ պաշտոնական Երևանի զբաղմունքում այսօր ամենաակնառու քայլը հայկական երկնքի պաշտպանության կոդերը Ռուսաստանին հանձնելու նախաձեռնությունն է, որը Երևանի միակողմանի կամ միաբևեռ արտաքին քաղաքականության հերթական վկայությունն է, ինչը չափազանց անպատեհ ազդակ է միջազգային հանրությանը այժմ, երբ Հայաստանից պահանջվում են տրամագծորեն այլ ազդակներ: