Երկու խայտառակ որոշում

14.12.17 | 09:50

Lragir.am-ը գրում է. Այսօր կառավարության նիստում երկու որոշում է ընդունվելու:

1. Մեղրի եւ Ագարակ քաղաքների գազամատակարարման ամբողջ ցանցն անժամկետ եւ անհատույց օգտագործման իրավունքով հանձնվելու է «Գազպրոմ Արմենիային»:

Ցանցի կառուցումն ավարտվել է անցյալ տարի, տեղի է ունեցել հանդիսավոր բացում: Նախատեսվում էր, որ այդ ցանցի միջոցով իրանական գազը պետք է մատակարարվեր այդ քաղաքների սպառողներին: Ցանցի կառուցման գումարը հատկացրել է Իրանը: Սակայն մինչ օրս սպառողները գազ չունեն: Ըստ ամենայնի, ցանցը Գազպրոմին հանձնելուց հետո նոր սպառողները գազ կունենան: Եթե նույնիսկ դա լինի իրանական գազ, ապա այն կլինի արդեն Գազպրոմի ցանցով:

Այսինքն, Հայաստանը Իրանի փողով ցանց է կառուցում ու անհատույց հանձնում Գազպրոմին:

2. ՀՀ կառավարության նիստի օրակարգում ընդգրկված է Իրանի հետ սահմանին ճանապարհի 40 մետր հատվածում վերանորոգումը դադարեցնելու մասին որոշումը:

Հիմնավորման մեջ նշված է. «Կնքված պայմանագրի շրջանակներում կատարվել են ՀՀ Սյունիքի մարզում Մ-2 Երևան-Գորիս-Մեղրի-Իրանի սահման միջպետական ավտոմայրուղու 379+200 կմ երկարությամբ հատվածում Արաքս գետի ափի շուրջ 40 մ երկարությամբ հատվածի վթարային վիճակի վերացման աշխատանքների նախապատրաստական բոլոր փուլերը: Քանի որ վերոնշյալ հատվածը Արաքս գետով սահմանակից է Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը, և մեր ափամերձ տարածքները հսկվում են ՌԴ-ի 2393 սահմանապահ զորամասի կողմից, ուստի անհրաժեշտ էր ձեռք բերել համաձայնություն կողմերի միջև նշված հատվածում աշխատանքների կատարման և ավարտման համար: Սակայն աշխատանքային կարգով հանդիպումների ընթացքում հնարավոր չի եղել արդյունավետ համագործակցել և կողմերի միջև համաձայնություն ձեռք չի բերվել:

Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը և այն հանգամանքը, որ կողմերից անկախ գործոնների ազդեցության հետևանքով հնարավոր չէ կատարել պայմանագրային պարտավորությունները, անհրաժեշտություն է առաջացել պայմանագիրը սահմանված կարգով դադարեցնել: ... Աշխատանքների կատարման անհնարինությունը պայմանավորված է ՌԴ-ի 2393 սահմանապահ զորամասի կողմից համաձայնություն չստանալու հետ»:

Մեկնաբանություններն իսկապես ավելորդ են: Հարկ է նշել երկու հանգամանք: Նախ, այս երկու որոշումներն անմիջապես առնչվում են իրանական ուղղության հետ: Հայ պաշտոնատարները սիրում են կրկնել, որ հայ-իրանական տնտեսական հարաբերությունները հետ են մնում քաղաքական սերտ հարաբերություններից, երբեմն նույնիսկ ակնարկելով Իրանի «թերացումը»: Բայց սա արդեն երկրորդ դեպքն է, երբ Հայաստանը էներգետիկ կարողությունները հանձնում է Ռուսաստանին. Առաջինը հայ-իրանական գազատարն էր, որը ռուսների ճնշման տակ կառուցվեց փոքր տրամաչափով, երկրորդը՝ Մեղրիի ու Ագարակի ցանցը:

Ինչպե՞ս եւ ինչո՞ւ պետք է Իրանը հարաբերություններ կառուցի Հայաստանի հետ, եթե իր ծախսած փողը կամ կառուցած ցանցերը դառնալու են մեկ այլ պետության սեփականություն:

Եթե առաջին որոշման դեպքում կարելի է վերապահումներ անել, մասնավորապես Գազպրոմի հետ պայմանագրով, ըստ որի Հայաստանը պարտավորվել է չանել որեւէ բան, որը հակասում է Գազպրոմի շահերին, ապա երկրորդ որոշումը պարզապես անբացատրելի է, որքան էլ որ հիմնավորումներ բերվեն: Ստացվում է, որ Հայաստանը չի տնօրինում իր տարածքը, իսկ իշխանությունը կատարում է այլ երկրի սահմանապահների հրահանգները:

Հիշվում է՝ ժամանակին մեծ աղմուկ հանեց ռուսական ՖՍԲ-ի մի հաղորդագրություն, ըստ որի՝ Իրանի սահմանին վարժանքներ են եղել ահաբեկությունը եւ ներթափանցումը կանխելու թեմայով: Չի բացառվում, որ մի գեղեցիկ օր էլ ռուս սահմանապահները ընդհանրապես փակեն Իրանի հետ սահմանը, որի համար առիթ միշտ էլ կգտնվի՝ հաշվի առնելով Մերձավոր Արեւելքի իրավիճակը:

Հայաստանի շրջափակումն ու մեկուսացումը Ռուսաստանի քաղաքականության կարեւոր տարրն է, այն պահեստային տարբերակ է քաղաքական որոշակի զարգացումների դեպքում, օրինակ՝ եթե կրկին թուրքերի հետ հայկական խնդիրների հաշվին պայմանավորվելու անհրաժեշտություն առաջանա: Դա բարդ խնդիր չէ, հաշվի առնելով Հայաստանի իշխանության բնույթն ու որակները:

Եվ երկրորդ հանգամանքը: Կառավարության այսօրվա որոշումները անկասկած կհիմնավորվեն նաեւ քաղաքագետների ու փորձագետների որոշակի շրջանակի կողմից: Հիմնավորումներ միշտ էլ կգտնվեն, պետք չէ կասկածել, ընդ որում՝ համոզիչ ու առարկայական: Խնդիրը սակայն դա չէ, ոչ էլ նույնիսկ այս որոշումները: Խնդիրն այն է, որ այդ հիմնավորումները փաստում են խորքային երեւույթը՝ հայկական պետականության ու հանրության բարոյա-հոգեբանական «ադապտացիան» այս իրավիճակին: Դա ավելի վտանգավոր երեւույթ է, քան այս եւ նմանատիպ որոշումները, որոնք այս երեւույթի հետեւանքներն են: