Իշխանությունը հրաժարվել է վարչապետի անձը հստակեցնելու դրույթից

27.04.16 | 10:31

1in.am - Երեկ ԱԺ ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր Լյուդմիլա Սարգսյանը Ընտրական օրենսգրքի քննարկման ժամանակ հարց ուղղեց կառավարության աշխատակազմի ղեկավար-նախարար Դավիթ Հարությունյանին, թե ինչու Ընտրական օրենսգիրքը չի պարտադրում ընտրությանը մասնակցող կուսակցություններին ներկայացնել վարչապետի իրենց թեկնածուին:

Սարգսյանը հիշեց, որ Սահմանադրության նախագծի նախնական տարբերակում կար նմանատիպ դրույթ, որը պարտավորեցնում էր ընտրությանը մասնակցող կուսակցություններին ներկայացնել վարչապետի իր թեկնածուին: Երբ այդ դրույթը հանվեց Սահմանադրության նախագծից, ինքը մտածեց, որ այդ դրույթը ներառված կլինի Ընտրական օրենսգրքում: Մինչդեռ Ընտրական օրենսգրքի նախագծով նախատեսվում է, որ վարչապետի թեկնածու պետք է ներկայացնեն միայն խորհրդարանական ընտրությունների երկրորդ փուլի այն մասնակիցները, որոնք դրան գնում են դաշինքով:

Լյուդմիլա Սարգսյանը համարում է, որ վարչապետի անձի հստակեցումը հնարավորություն կտա, որպեսզի ընտրողները հասկանան, թե, ի վերջո, ում են իրենք ընտրում երկրի ղեկավար, քանի որ ընտրովի նախագահի ինստիտուտի վերացումից հետո վարչապետն է դառնում երկրի առաջին դեմքը: Դավիթ Հարությունյանը, ըստ էության, ընդունեց՝ կարևոր է, որ ընտրողները տեղեկացված լինեն, թե այդ կուսակցությունը ում է պատկերացնում վարչապետի պաշտոնում, որովհետև Լյուդմիլա Սարգսյանի հարցի պատասխանում ասաց. «Քաղաքական մշակույթը կզարգանա հենց այդ ուղղությամբ»:

Բայց ինչո՞ւ են իշխանությունները հրաժարվել այդ դրույթը սահմանադրորեն կամ գոնե Ընտրական օրենսգրքի մակարդակով ամրագրելու սկզբունքից՝ թողնելով ընտրական մշակույթի հույսին: Մանավանդ՝ աշխահի բազմաթիվ երկրներում, որտեղ առկա է խորհրդարանական համակարգ, այս դրույթը հստակ գործում է, և ընտրություններից առաջ ընտրողները հստակ գիտեն, որ ձայն տալով որևէ կուսակցության՝ իրենք ընտրում են ոչ միայն երկրի վարչապետին, այլ նաև կառավարության ամբողջ կազմը: Որովհետև եթե վարչապետի անձը հայտնի չէ, դա նշանակում է, որ ընտրություններում հաղթող կուսակցության վերնախավը ինքը պետք է որոշի, թե ում նշանակեն վարչապետ: Սա էլ իր հերթին նշանակում է հասարակության թիկունքում ներկուսակցական պայմանավորվածությունների և գործարքների հնարավորություն, որի արդյունքում վարչապետի պաշտոնը կարող է բաժին ընկնել բոլորովին ոչ այն մարդուն, ում կցանկանար հանրությունը:

Նման դրույթի վերացումը, լինելով հակաքաղաքագիտական, կարող է հետապնդել շատ կոնկրետ ներքաղաքական խնդիրներ, այսինքն՝ բխել հայկական իրականությունից կամ հարմարեցված լինել հայկական իրականությանը:

Հիմա մի պահ պատկերացնենք, որ ՀՀԿ-ն գնում է 2017թ. խորհրդարանական ընտրություններին և ընտրություններից առաջ պետք է հայտարարի, թե ով է վարչապետի իրենց թեկնածուն: Եթե անգամ ընդունենք, որ գործող վարչապետը պաշտպանում է իր պաշտոնը, և ՀՀԿ-ն պետք է հայտարարի, որ ընտրություններից հետո նա շարունակելու է մնալ վարչապետի պաշտոնում, ապա դա ոչ միայն չի ավելացնում ՀՀԿ-ի հաղթանակի հնարավորությունը, այլ էականորեն նվազեցնում է: Որովհետև ՀՀ քաղաքացիների մեծ մասը ցանկություն չունի քվեարկելու ՀՀԿ-ի օգտին, առավել ևս, եթե այդ կուսակցության հաղթանակի դեպքում Աբրահամյանը մնալու է վարչապետի պաշտոնում:

Հնարավոր է մեկ այլ տարբերակ ևս. ՀՀԿ-ն վարչապետի անցումային թեկնածու ունի, որը այդ պաշտոնը պետք է զբաղեցնի մինչև 2018թ. նախագահական ընտրությունները, որից հետո ժամանակավոր վարչապետը պետք է իր պաշտոնը զիջի նախագահի պաշտոնում իր ժամկետը ավարտած Սերժ Սարգսյանին: Չի կարելի, չէ՞, հանրությանն ասել, որ գիտեք՝ սա մեր ժամանակավոր վարչապետն է, և դուք նրան ընտրում եք ընդամենը մեկ տարվա համար, իսկ դրանից հետո մենք այլ վարչապետ ենք ունենալու: Որովհետև այդ դեպքում էլ կստացվի, որ մարդիկ ընտրել են մի մարդու, իսկ վարչապետ է դառնում մեկ ուրիշը:

Այնպես որ, միջազգային փորձը մեզ ընդհանրապես պետք չէ, և մենք պետք է գնանք մեր ուրույն՝ հայկական տարբերակով: Ոչինչ, որ այն կարող է մի փոքր տարօրինակ լինել, ու ահավոր անտրամաբանական, կարևորը, որ այն հարմարեցված կլինի մեր քաղաքական իրականությանը: